Bấy nay trèo ải trèo non

Lấy đâu mà đẹp mà giòn hỡi em

Câu ca "Bấy nay trèo ải trèo non. Lấy đâu mà đẹp mà giòn hỡi em" là một trích đoạn tiêu biểu của thể loại ca dao than thân, thể hiện tâm trạng buồn tủi, băn khoăn của người lao động nghèo.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, miền núi, nơi cuộc sống của người dân gắn liền với công việc đồng áng, nương rẫy và các hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên. "Trèo ải trèo non" là hình ảnh gợi tả sự nhọc nhằn, gian truân của con người khi phải di chuyển qua những địa hình hiểm trở, đồi núi cao, khe suối sâu để mưu sinh. Đó có thể là việc đi tìm lâm sản, săn bắt, hái lượm, hoặc làm nương rẫy trên đất dốc. Cuộc sống vất vả, thiếu thốn, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc đã khiến cho người lao động, đặc biệt là những người phụ nữ, ít có cơ hội chăm sóc bản thân, giữ gìn nhan sắc. Vì vậy, họ cảm thấy tủi thân khi so sánh mình với những người có cuộc sống sung túc, nhàn nhã hơn, hoặc với những chuẩn mực về cái đẹp, sự tươi trẻ mà xã hội lúc bấy giờ đề cao. Câu ca là tiếng lòng chân thực của họ, thể hiện sự trăn trở về thân phận và khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Câu ca dao là lời than thân, oán trách thân phận đầy ray rứt. Nó có giá trị nghệ thuật cao trong việc khắc họa tâm lý con người lao động nghèo và phản ánh chân thực hiện thực xã hội xưa.