Cái bống là cái bống bình

Thổi cơm nấu nướng một mình mồ hôi

Sáng ngày có khách đến chơi

Cơm ăn rượu uống cho vui lòng chồng

Rạng ngày ăn uống vừa xong

Tay nhấc mâm đồng, tay giải chiếu hoa

Nhịn miệng đãi khách đằng xa

Ấy là của gửi chồng ta ăn đàng

Bài ca dao về "Cái bống là cái bống bình" là một khúc ca dao quen thuộc, phản ánh nét đẹp trong phẩm chất và lối sống của người phụ nữ Việt Nam xưa. Tác phẩm khắc họa hình ảnh người vợ tần tảo, đảm đang nơi quê nhà.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam truyền thống, nơi vai trò của người phụ nữ chủ yếu gắn liền với công việc nội trợ và chăm sóc gia đình. "Cái bống" thường được hiểu là hình ảnh ẩn dụ cho người vợ, người mẹ ở quê nhà. Tập quán sinh hoạt của người Việt xưa rất coi trọng việc tiếp khách, thể hiện sự hiếu khách và lòng mến khách, đặc biệt là khi khách từ xa đến. Người phụ nữ là người quán xuyến chính công việc bếp núc, dọn dẹp để thể hiện sự chu đáo và lòng hiếu khách của gia đình, đồng thời cũng để làm đẹp lòng người chồng. "Mâm đồng" và "chiếu hoa" là những vật dụng sinh hoạt quý giá, thường được dùng để tiếp khách quý, cho thấy sự trân trọng và mong muốn thể hiện sự giàu có, thịnh vượng của gia đình. "Chồng ta ăn đàng" ý chỉ người chồng đi xa, có thể là đi làm ăn, buôn bán hoặc tham gia công vụ. Người vợ ở nhà lo liệu mọi bề để chồng yên tâm công tác, đồng thời khi trở về có thể tự hào về sự chu toàn của vợ. Câu ca dao vì thế vừa phản ánh đời sống sinh hoạt, vừa thể hiện những giá trị đạo đức tốt đẹp của người phụ nữ.

Bài ca dao là bức tranh sinh động về cuộc sống lao động và phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam. Tác phẩm ca ngợi đức tính tần tảo, đảm đang, hiếu khách và sự hy sinh thầm lặng vì hạnh phúc gia đình.