Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, nơi mà hôn nhân thường do gia đình sắp đặt, và người phụ nữ ít có quyền tự quyết về hạnh phúc của mình. "Xuân đà quá lứa" ám chỉ tuổi cập kê, độ tuổi được xem là chín muồi để lập gia đình theo quan niệm truyền thống. Việc "chồng chẳng ưa" cho thấy một cuộc hôn nhân không xuất phát từ tình yêu, có thể là do ép duyên, hoặc do gia cảnh, hoặc người chồng đã có tình cảm khác. Cuộc sống "một mình đi sớm về trưa" phản ánh sự cô đơn, không có sự sẻ chia, đồng cảm từ người bạn đời, và có thể cả sự gánh vác trách nhiệm gia đình một cách đơn độc. "Than thân lắm nỗi ngẩn ngơ vì chồng" là tiếng lòng day dứt, đau khổ của người phụ nữ khi hạnh phúc gia đình tan vỡ ngay trong chính ngôi nhà của mình, mà nguyên nhân sâu xa lại đến từ người chồng.