Chém cha cái số long đong

Xuân đà quá lứa mà chồng chẳng ưa

Một mình đi sớm về trưa

Than thân lắm nỗi ngẩn ngơ vì chồng

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao thể hiện nỗi lòng chua xót của người phụ nữ lấy chồng muộn màng nhưng lại không được yêu thương. Tác phẩm phản ánh một phần thực tế xã hội và thân phận người phụ nữ trong xã hội xưa.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu thơ diễn tả trực tiếp tình cảnh cô đơn, tuổi xuân đã qua mà vẫn chưa có được hạnh phúc gia đình, dù đã có chồng nhưng lại bị hắt hủi. Người phụ nữ phải một mình lo toan mọi việc, ngày đêm than thân trách phận vì người chồng bạc bẽo.

Nghĩa bóng

Đây là lời than thở về số phận bi đong, thể hiện sự bất hạnh, cô đơn trong hôn nhân. Câu ca dao ngụ ý về ước mơ được yêu thương, chia sẻ và lên án thái độ vô tâm, bạc bẽo của người chồng.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, nơi mà hôn nhân thường do gia đình sắp đặt, và người phụ nữ ít có quyền tự quyết về hạnh phúc của mình. "Xuân đà quá lứa" ám chỉ tuổi cập kê, độ tuổi được xem là chín muồi để lập gia đình theo quan niệm truyền thống. Việc "chồng chẳng ưa" cho thấy một cuộc hôn nhân không xuất phát từ tình yêu, có thể là do ép duyên, hoặc do gia cảnh, hoặc người chồng đã có tình cảm khác. Cuộc sống "một mình đi sớm về trưa" phản ánh sự cô đơn, không có sự sẻ chia, đồng cảm từ người bạn đời, và có thể cả sự gánh vác trách nhiệm gia đình một cách đơn độc. "Than thân lắm nỗi ngẩn ngơ vì chồng" là tiếng lòng day dứt, đau khổ của người phụ nữ khi hạnh phúc gia đình tan vỡ ngay trong chính ngôi nhà của mình, mà nguyên nhân sâu xa lại đến từ người chồng.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Nghe cô ấy than thở, tôi chợt nhớ đến câu ca dao "Chém cha cái số long đong...""
Phân tích: Câu ca dao được dùng để ví von, đồng cảm với hoàn cảnh éo le, không may mắn của người phụ nữ khác trong cuộc sống, đặc biệt là những ai đang gặp trắc trở trong hôn nhân hoặc cảm thấy cô đơn.

Kết luận

Đoạn ca dao là tiếng lòng bi thương, chất chứa nỗi niềm của người phụ nữ bất hạnh. Tác phẩm có giá trị hiện thực sâu sắc, phản ánh thân phận và những ước mơ chính đáng về hạnh phúc lứa đôi.

Bài viết liên quan

Chưa đi chưa biết Cửa Ông

Đến đây mới biết đường không lối về

Phu sắng-tẩy ai thuê mà đánh

Thẻ than sàng ai bán mà mua

Nhà quê còn có ngày mùa

Đi nhặt, đi mót hột thừa mà ăn

Ở đây rét đói quanh năm

Đi câu cá: rủi, đi săn: hổ vồ

Khu Bò Đái xương khô rải rác

Bến Lò Vôi mấy xác bồng bềnh

Lạc loài bể khổ mông mênh

Thân vờ xơ xác lênh đênh chét mòn

Trót nghe bầu bạn ra đây

Lạ thung, lạ thổ, lạ cây, lạ nhà

Đồn Cẩm Phả sơn hà bát ngát

Huyện Hoành Bồ đá cát mênh mông

Ai ơi đứng lại mà trông

Kìa khe nước độc, nọ ông hùm già

Vui gì mà rủ nhau ra

Làm ăn khổ cực nghĩ mà tủi thân.

Câu ca dao "Chưa đi chưa biết Cửa Ông" là lời cảnh báo về sự khắc nghiệt và hiểm nguy của vùng đất xa lạ, nơi cuộc sống khó khăn, thiếu thốn. Bài ca thể hiện nỗ...

Ba toong đi lại nghênh ngang

Chậm chân thì gậy nó phang vỡ đầu

Công việc khoán nặng, khoán cao

Làm mà không được xơi bao mũi giày

Mồm quát tháo chân tay đá tát

Đánh đập rồi cúp phạt hết lương.

Đoạn ca dao này miêu tả sinh động hình ảnh người cai quản hà khắc, bóc lột sức lao động của người làm thuê trong xã hội xưa. Nó phản ánh một thực tế nghiệt ngã,...