Cơm cha áo mẹ ăn chơi

Cất bát cơm người đổ bát mồ hôi.

Câu ca dao "Cơm cha áo mẹ ăn chơi, Cất bát cơm người đổ bát mồ hôi." là một lời răn dạy sâu sắc về lòng biết ơn và trách nhiệm đối với công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.

Câu ca dao này bắt nguồn từ đời sống lao động nông nghiệp lúa nước truyền thống của người Việt Nam xưa. Trong xã hội phong kiến, người nông dân phải đổ bao mồ hôi, công sức để cày cấy, làm ra hạt gạo, manh áo nuôi sống cả gia đình. Cha mẹ là người lao động chính, gánh vác trách nhiệm nuôi nấng con cái từ khi còn đỏ hỏn. Họ hy sinh sức khỏe, thời gian, thậm chí là cả tuổi trẻ để con cái được ăn no, mặc ấm, được học hành. Chính vì vậy, hình ảnh "bát cơm", "chiếc áo" trở thành biểu tượng cho sự tần tảo, hy sinh của cha mẹ. "Ăn chơi" ở đây không chỉ là hưởng thụ vật chất mà còn bao hàm cả sự lười biếng, ỷ lại, không biết quý trọng thành quả lao động. "Đổ mồ hôi" là hình ảnh ẩn dụ cho sự vất vả, gian lao của người làm ra những giá trị đó. Câu ca dao ra đời trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, đề cao giá trị lao động và tình nghĩa gia đình, là bài học đạo lý được ông cha ta đúc kết qua bao thế hệ.

Câu ca dao "Cơm cha áo mẹ ăn chơi, Cất bát cơm người đổ bát mồ hôi." mang giá trị nhân văn sâu sắc, đề cao lòng hiếu thảo và trách nhiệm của con cái. Nghệ thuật dùng từ ngữ giản dị, hình ảnh tương phản, giàu sức gợi làm cho lời răn thêm thấm thía.