Con cò bay bổng bay la

Bay từ của miếu bay ra cánh đồng

Cha sinh mẹ đẻ tay không

Cho nên bay khắp tây đông kiếm mồi

Trước là nuôi cái thân tôi

Sau nuôi đàn trẻ nuôi đời cò con

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Con cò bay lả, bay la..." là một áng thơ dân gian quen thuộc, miêu tả hình ảnh con cò gắn liền với đời sống nông nghiệp. Tác phẩm thể hiện nỗi lòng và khát vọng của người lao động.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca miêu tả cánh cò bay lả tả, bay đi bay lại từ miếu (nơi linh thiêng, thường ở đầu làng) ra cánh đồng, nơi kiếm ăn. Hình ảnh này phản ánh sự vất vả, tần tảo của con cò trong việc tìm kiếm thức ăn.

Nghĩa bóng

Ẩn dụ cho hình ảnh người mẹ, người cha tần tảo, vất vả "tay không" (xuất thân nghèo khó) nhưng vẫn nỗ lực "kiếm mồi" để nuôi sống bản thân và đàn con. Câu ca thể hiện tình yêu thương, trách nhiệm sâu nặng của cha mẹ với con cái.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh nền nông nghiệp lúa nước truyền thống của Việt Nam, nơi con cò là hình ảnh quen thuộc gắn bó mật thiết với đồng ruộng. Sự xuất hiện của cò gắn liền với mùa vụ, với việc cày cấy, gieo hạt và gặt hái. Nó trở thành biểu tượng cho sự chăm chỉ, tần tảo, và cả nỗi lo toan của người nông dân. Xuất thân "cha sinh mẹ đẻ tay không" gợi lên hình ảnh những người lao động nghèo khổ, không có tài sản ban đầu, phải dựa vào sức lao động của mình để tồn tại. Hoàn cảnh này thúc đẩy họ phải "bay khắp tây đông kiếm mồi", ý nói phải nỗ lực làm lụng vất vả, bươn chải khắp nơi để kiếm sống. Con cò không chỉ nuôi bản thân mà còn "nuôi đàn trẻ, nuôi đời cò con", điều này trực tiếp phản ánh vai trò, trách nhiệm của người nông dân trong việc nuôi dưỡng gia đình, nối dõi tông đường, duy trì sự sống cho thế hệ sau. Câu ca dao này thấm đẫm tư tưởng "trọng nghĩa khinh tài", coi trọng tình thân, trách nhiệm gia đình hơn hết thảy.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Trong một bữa cơm gia đình sum họp, khi con cái đang ăn ngon lành, người mẹ có thể mỉm cười và nói:"
Phân tích: Người mẹ dùng câu ca dao này để nói giảm nói tránh về sự vất vả, nhọc nhằn của mình và cha trong việc nuôi nấng con cái, mong con cái hiểu và biết trân trọng công lao sinh thành.

Kết luận

Câu ca dao là bức tranh đẹp về đời sống nông nghiệp và tình cảm gia đình. Nó ca ngợi sự tần tảo, hy sinh của cha mẹ và thể hiện khát vọng về một cuộc sống ấm no, sung túc cho con cháu.
# Vũ trụ, con người và xã hội # Than thân trách phận # cha mẹ # con cò # nuôi con # kiếm ăn

Bài viết liên quan