Công em gánh gạch đền đây

Chẳng đắp nên núi cũng xây nên tường

Công em gánh gạch xây tường

Biết rằng có được thắp hương chùa này

Ví dầu chẳng được thắp hương

Thì em đạp đổ bức tường em ra

— Văn học dân gian Việt Nam
Bài ca dao 'Công em gánh gạch đền đây' là một minh chứng cho những giá trị tinh thần sâu sắc trong lao động và tình yêu quê hương. Câu ca thể hiện ý chí kiên cường và sự tự tôn của người lao động.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Người con gái đã bỏ nhiều công sức gánh gạch để xây đắp nên ngôi đền, bức tường của đền thờ. Công sức lao động ấy là hiện thực, là sự đóng góp cụ thể vào việc xây dựng công trình.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện khát vọng về sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp của bản thân. Đồng thời, nó còn thể hiện thái độ cương quyết, không chấp nhận sự vô ơn hay bị xem thường công lao của mình.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh đời sống lao động sản xuất và tín ngưỡng dân gian của người Việt xưa, đặc biệt là ở những làng quê có tục xây dựng, trùng tu đình, đền, chùa. Việc xây dựng các công trình công cộng như đền, chùa thường huy động sức lao động của cộng đồng, trong đó có cả phụ nữ. Họ tham gia vào nhiều công đoạn, từ việc làm gạch, vận chuyển vật liệu cho đến phụ giúp xây dựng. Câu ca dao này phản ánh chân thực hình ảnh người con gái đảm đang, chăm chỉ, góp công sức của mình vào việc chung. Nó cũng thể hiện mong muốn chính đáng là công lao của họ phải được nhìn nhận, tôn trọng, thậm chí là được thờ phụng, tưởng nhớ. Ý niệm 'thắp hương chùa này' hay 'đạp đổ bức tường' cho thấy sự đề cao giá trị lao động và ý chí giữ gìn phẩm giá.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi bạn bè so bì công lao đóng góp vào một dự án chung, tôi có thể nói 'Công em gánh gạch đền đây...', ngụ ý rằng tôi cũng đã bỏ nhiều sức lực và mong muốn sự đóng góp của mình được nhìn nhận."
Phân tích: Trong tình huống này, câu ca dao được dùng để nhấn mạnh sự đóng góp thực tế của bản thân vào công việc chung, đồng thời thể hiện mong muốn sự cống hiến đó được công nhận một cách xứng đáng.

Kết luận

Bài ca dao là lời khẳng định giá trị lao động và phẩm giá con người. Nó mang đậm nét trữ tình và ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện khát vọng về sự công bằng và tôn trọng.
# Vũ trụ, con người và xã hội # công lao

Bài viết liên quan