Đêm khuya thắp chút dầu dư

Tim lan cháy lụn, sầu tư một mình

Đoạn ca dao "Đêm khuya thắp chút dầu dư / Tim lan cháy lụn, sầu tư một mình" là một lời than thân quen thuộc trong kho tàng ca dao Việt Nam. Câu thơ khắc họa một nỗi buồn cô đơn, sầu muộn len lỏi trong đêm khuya tĩnh mịch.

Câu ca dao này có khả năng xuất phát từ thực tiễn sinh hoạt và đời sống tinh thần của người dân lao động xưa, đặc biệt là phụ nữ. Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ thường gánh vác nhiều lo toan trong gia đình, từ việc nội trợ, chăm sóc con cái đến việc đồng áng. Những đêm khuya vắng lặng, khi mọi người đã say giấc, họ có thể vẫn còn thức để làm lụng, hoặc suy tư về những nỗi niềm riêng. Hình ảnh "chút dầu dư" tượng trưng cho sự eo hẹp, thiếu thốn về vật chất cũng như tinh thần. "Đêm khuya" là khoảng thời gian cô tịch, dễ gợi lên nỗi buồn và sự chiêm nghiệm. "Tim lan cháy lụn" là cách nói ẩn dụ cho nỗi lòng đau khổ, héo mòn dần vì những muộn phiền chất chứa. Toàn bộ hình ảnh gợi lên bối cảnh của một cuộc sống lam lũ, vất vả, nơi những người phụ nữ thường phải một mình đối mặt với nỗi cô đơn và những tâm sự không lời.

Đoạn ca dao tuy ngắn gọn nhưng giàu sức gợi, mang giá trị nghệ thuật cao trong việc khắc họa tâm trạng con người. Nó thể hiện chiều sâu tư tưởng, cảm xúc của người dân lao động xưa, đặc biệt là nỗi lòng của người phụ nữ.