Đêm nằm tôi nghĩ tôi rầu

Làm dâu thật khổ từ đầu chí đuôi

Ra thân tối mặt vùi đầu

Các chị sung sướng riêng dâu mẹ hành

Chê tôi khờ dại không lanh

Mẹ đào mẹ chửi mẹ hành xót xa

Công trình mẹ cha tôi đẻ tôi ra

Gả cho con mẹ còn bù của thêm

Phải thời chồng vợ trọn niềm

Sui gia đi lại ấm êm ở đời

Không nên mỗi đứa mỗi nơi

Tôi ra khỏi cửa để mẹ kiếm nơi sang giàu

Ở chi đây, mẹ mắng trước chửi sau

Ngày nào mẹ cũng cứ nghèo giàu mẹ đay

Đoạn ca dao trên thể hiện nỗi lòng cay đắng của người phụ nữ lấy chồng, khi cuộc sống làm dâu không như ý muốn. Lời ca thể hiện sự bất mãn và khát khao về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, nơi chế độ phụ quyền và lễ giáo hà khắc chi phối mạnh mẽ cuộc sống của người phụ nữ. Hôn nhân thường không dựa trên tình yêu mà dựa trên sự sắp đặt của gia đình, xem trọng môn đăng hộ đối và của cải. Người con gái khi đi lấy chồng, trở thành 'con dâu', phải tuân theo những quy tắc ứng xử nghiêm ngặt, gánh vác công việc nội trợ nặng nhọc và chịu sự quản lý, giám sát của mẹ chồng. Nếu không làm tròn bổn phận hoặc không mang lại lợi ích cho gia đình chồng, họ dễ bị chì chiết, đánh giá thấp. Lời than thở 'mẹ hành', 'mẹ mắng' cho thấy sự áp bức tinh thần mà người làm dâu phải chịu đựng. Việc ví von "gả cho con mẹ còn bù của thêm" hay mong "kiếm nơi sang giàu" cho thấy giá trị của người phụ nữ trong mắt một số bậc cha mẹ xưa chỉ là công cụ để cải thiện đời sống gia đình, hoặc làm cầu nối để gia tăng tài sản. Đây là tiếng lòng của những người phụ nữ có ý thức về giá trị bản thân nhưng bị ràng buộc bởi những hủ tục, định kiến xã hội.

Đoạn ca dao là lời tố cáo đầy cảm xúc về thân phận người phụ nữ làm dâu trong xã hội cũ. Nó thể hiện tài năng của nhân dân trong việc chắt lọc hiện thực cuộc sống để tạo nên những lời ca chân thực, lay động lòng người.