Ðò em đưa rước bộ hành

Thuyền nan một chiếc tử sanh trọn bề

Trải qua bãi hạc, gành nghê

Quanh năm chèo chống, tứ bề sóng xô

Tiếng ai văng vẳng gọi đò

Mau mau nhổ nọc chèo qua đón người

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao 'Ðò em đưa rước bộ hành...' là một bức tranh sinh động về nghề lái đò, khắc họa người lao động với phẩm chất đáng quý. Bài ca dao thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và tình nghĩa trong lao động.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca diễn tả hình ảnh người lái đò với chiếc thuyền nan nhỏ bé, miệt mài chèo chống qua sông, đối mặt với sóng gió để đưa khách sang sông. Dù vất vả, họ vẫn luôn sẵn sàng ứng trực, nhổ neo chèo ngay khi có tiếng gọi.

Nghĩa bóng

Hình ảnh người lái đò tượng trưng cho những con người lao động bình dị, âm thầm cống hiến. Họ đại diện cho sự kiên trì, trách nhiệm và tấm lòng nghĩa hiệp, luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn, thể hiện đạo lý tương thân tương ái.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời từ thực tiễn đời sống lao động nông nghiệp và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là những vùng sông nước. Nghề lái đò, nghề đưa người qua sông, là một nghề truyền thống gắn liền với nền văn minh lúa nước, nơi sông ngòi chằng chịt đóng vai trò quan trọng trong giao thông, vận chuyển. Chiếc thuyền nan, phương tiện giản dị nhưng hiệu quả, là hình ảnh quen thuộc trên các dòng sông quê. Sự ra đời của câu ca dao phản ánh cái nhìn trân trọng, ngưỡng mộ của nhân dân đối với những người lái đò - những người ngày đêm đối mặt với thiên nhiên khắc nghiệt, bão giông, sóng dữ để mưu sinh và phục vụ cộng đồng. 'Bãi hạc, gành nghê' là những địa danh mô tả địa hình sông nước hiểm trở, gợi lên sự nguy hiểm mà người lái đò phải đối mặt. 'Tứ bề sóng xô' nhấn mạnh sự vất vả, gian lao. Tuyệt đối không thể chỉ nói chung chung là 'dân gian', mà phải hiểu rằng nó là sản phẩm tinh thần của một thời đại, một phương thức canh tác và sinh hoạt cụ thể.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi thấy ai đó đang gặp khó khăn trên đường đi, tôi liền chạy đến giúp đỡ, đúng kiểu 'nhổ nọc chèo qua đón người' vậy."
Phân tích: Câu này được dùng để ví von hành động giúp đỡ người khác một cách nhanh chóng, kịp thời khi họ đang gặp khó khăn, thể hiện sự sẵn sàng và nhiệt tình tương trợ, giống như người lái đò vội vã chèo thuyền đến đón khách.

Kết luận

Đoạn ca dao ca ngợi phẩm chất lao động đáng quý của người lái đò, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và tình nghĩa. Nó là bài học về sự kiên trì, trách nhiệm và lòng tương thân tương ái, có giá trị nhân văn sâu sắc.

Bài viết liên quan