Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thường được cho là ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi người dân phải đối mặt với nhiều biến động, chiến tranh, đói nghèo và bất công. Nền nông nghiệp lúa nước gắn liền với cuộc sống phụ thuộc vào thiên nhiên, thời tiết, nên sự thịnh trị của triều đình, sự ổn định của xã hội là yếu tố then chốt quyết định sự no ấm, hạnh phúc của người dân. Khi thiên tai, mất mùa xảy ra, hoặc chiến tranh loạn lạc, cuộc sống của người dân trở nên vô cùng cơ cực. Do đó, lời than thở "Đời phải đời thạnh trị, Cuộc phải cuộc văn minh" là tiếng lòng chung của người dân lao động, ước mong một cuộc sống bình an, sung túc, được sống trong một xã hội có luật lệ, có văn hóa, không còn cảnh lầm than, áp bức. Nó cũng có thể xuất phát từ những giai đoạn lịch sử cụ thể, khi đất nước đang trong thời kỳ suy vong hoặc có những mâu thuẫn xã hội gay gắt, khiến người dân khao khát về một triều đại tốt đẹp hơn.