Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thuộc thể loại ca dao trữ tình, thường được sáng tác và lưu truyền trong đời sống lao động và sinh hoạt của người dân Việt Nam xưa, đặc biệt là trong những hoàn cảnh có người thân yêu đi xa. Bối cảnh lịch sử thời phong kiến với những cuộc chiến tranh, lao động khổ sai, hoặc sự di cư tìm kế sinh nhai khiến con người phải chia ly. Hình ảnh 'ngựa chạy cát bay' gợi nhớ đến những chuyến đi xa xôi trên những nẻo đường đất, đường mòn, nơi việc di chuyển chủ yếu dựa vào sức ngựa hoặc đi bộ, tiềm ẩn nhiều gian truân và hiểm nguy. 'Ngãi nhân' là từ Hán-Việt chỉ người yêu, người thương, người thân thiết. Sự thăm thẳm, xa vời của 'ngãi nhân' phản ánh nỗi đau của sự chia cách, sự cô đơn và nỗi nhớ day dứt. Câu ca dao có thể ra đời từ kinh nghiệm dân gian về sự xa cách trong tình yêu, hôn nhân, hoặc sự chia ly giữa cha mẹ và con cái, anh em khi một trong số họ phải rời quê hương đi làm ăn xa hoặc tòng quân.