Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi mà những chuẩn mực về đạo đức, lối sống, đặc biệt là với người phụ nữ, được đặt ra rất khắt khe. Nó phản ánh thực trạng xã hội khi có những người phụ nữ vì hoàn cảnh khó khăn, hoặc vì bị cám dỗ bởi vật chất, danh vọng, đã thay đổi lối sống, không giữ gìn phẩm hạnh. Cụm từ "lấy chồng quan" ám chỉ việc kết hôn với người có địa vị cao, giàu có, mong cầu một cuộc sống sung túc hơn. Tuy nhiên, thực tế lại không như mong đợi, thay vì "hưởng giàu sang" thì lại phải "phơi nắng, bán than đen sì", cho thấy sự lựa chọn sai lầm và cuộc sống đầy vất vả, tủi nhục. Câu ca dao này có thể bắt nguồn từ kinh nghiệm dân gian, quan sát cuộc sống thực tế của người dân lao động, những người luôn đề cao giá trị của sự thủy chung, son sắt và phê phán lối sống cơ hội, thiếu bản lĩnh.