Hỡi người đứng ở bên sông

Càng nhìn càng đẹp, càng trông càng giòn

Má hồng như thể tô son

Đôi môi cắn chỉ trông mòn con ngươị

Ra đường nghiêng nón cười cười

Như hoa mới nở, như người trong tranh

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao trên khắc họa vẻ đẹp của người con gái trong một khung cảnh trữ tình. Tác phẩm thể hiện sự ngưỡng mộ và rung động trước nhan sắc, dáng hình của cô gái.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca diễn tả vẻ đẹp ngoại hình của người con gái: làn da hồng hào, đôi môi chúm chím, dáng đi uyển chuyển. Khi ra đường, cô ấy còn duyên dáng hơn khi nghiêng nón cười, tựa như bức tranh sống động.

Nghĩa bóng

Vẻ đẹp được ví như hoa, như tranh vẽ không chỉ là vẻ đẹp hình thức mà còn ẩn chứa vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, dịu dàng. Câu ca ngụ ý ngợi ca những phẩm chất tốt đẹp, nét duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này thuộc loại hình "hát đối" hay "hát sli", thường được cất lên trong các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng của người dân tộc Tày, Nùng ở vùng núi phía Bắc Việt Nam. "Hát đối" là một hình thức giao duyên, giao lưu văn hóa, thể hiện tình cảm nam nữ, ca ngợi quê hương đất nước. Người con gái đứng bên sông, có thể là đang gánh nước, làm việc đồng áng hoặc đơn giản là nghỉ ngơi sau công việc. Người con trai nhìn thấy và rung động trước vẻ đẹp của cô gái, liền cất lời ca để bày tỏ tình cảm. "Má hồng như thể tô son" là cách nói ẩn dụ quen thuộc trong ca dao Việt Nam, miêu tả làn da trắng hồng, đôi má ửng đỏ đầy sức sống, khỏe mạnh. "Đôi môi cắn chỉ trông mòn con ngươi" là một hình ảnh ví von độc đáo, miêu tả đôi môi nhỏ nhắn, xinh xắn, đỏ mọng, thu hút ánh nhìn đến mức người ngắm không thể rời mắt. "Ra đường nghiêng nón cười cười" thể hiện nét duyên dáng, e ấp, kín đáo nhưng không kém phần lôi cuốn của người con gái khi bước ra ngoài, che mặt bằng nón lá và nở nụ cười nhẹ nhàng. "Như hoa mới nở, như người trong tranh" là hai phép so sánh đỉnh cao, nâng vẻ đẹp của cô gái lên tầm lí tưởng, vừa tươi mới, tràn đầy sức sống như đóa hoa vừa chớm nở, vừa đẹp đẽ, thanh thoát như bức tranh sơn thủy.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi đi chơi Tết, thấy một cô gái rất xinh, bạn tôi liền buột miệng nói: "Nhìn cô ấy kìa, cứ như là trong tranh ấy!""
Phân tích: Người nói dùng câu này để so sánh với vẻ đẹp hoàn hảo, thoát tục của cô gái. Câu ca dao được nhắc lại như một lời khen ngợi chân thành, thể hiện sự ngưỡng mộ sâu sắc đối với nhan sắc của người đối diện trong một dịp trang trọng, vui tươi.

Kết luận

Đoạn ca dao là bức tranh ngôn ngữ tinh tế về vẻ đẹp phụ nữ. Nó không chỉ ngợi ca nhan sắc mà còn thể hiện những giá trị văn hóa, thẩm mỹ truyền thống của dân tộc Việt Nam.
# Vũ trụ, con người và xã hội # Tình yêu đôi lứa # tán tỉnh # xinh đẹp # môi cắn chỉ

Bài viết liên quan