Hòn Gai có núi Bài Thơ

Nhác trông đàn khỉ đu đưa trên cành

Đêm nằm nghe vượn cầm canh

Khỉ hời, vượn hỡi thấu tình cho chăng?

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao 'Hòn Gai có núi Bài Thơ...' là một tác phẩm dân ca đặc sắc, miêu tả cảnh quan thiên nhiên kỳ thú và ẩn chứa tâm trạng của con người.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca dao mô tả khung cảnh Hòn Gai với núi Bài Thơ hùng vĩ, nơi có đàn khỉ chuyền cành và tiếng vượn kêu vang vọng trong đêm. Đây là hình ảnh thiên nhiên hoang sơ, sinh động.

Nghĩa bóng

Hình ảnh khỉ, vượn được nhân hóa, thể hiện nỗi lòng người đi xa hoặc người lao động đang mong mỏi sự thấu hiểu, sẻ chia. Câu ca còn nói lên khát vọng kết nối, mong muốn tình cảm được đáp lại.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh người dân lao động, đặc biệt là ngư dân, thương hồ thường xuyên phải đi xa xứ, xa quê để mưu sinh. Khi đặt chân đến vùng đất Hòn Gai (nay thuộc Quảng Ninh), một vùng biển giàu tài nguyên và có cảnh quan đặc trưng, họ không khỏi liên tưởng đến hình ảnh thiên nhiên hoang dã nơi đây. Núi Bài Thơ với vẻ đẹp hùng vĩ, bí ẩn gợi lên những suy tư. Tiếng khỉ, vượn kêu trong đêm khuya vắng vẻ càng làm tăng thêm cảm giác cô đơn, nỗi nhớ nhà, nhớ người thân. Cụm từ 'khỉ hời, vượn hỡi' là cách nhân hóa, gọi thân mật, gần gũi như gọi người bạn tâm tình, thể hiện mong muốn được chia sẻ, tâm sự nỗi lòng mình. Nó phản ánh cuộc sống lam lũ, đầy vất vả nhưng cũng giàu tình cảm, luôn hướng về gia đình và mong muốn sự đồng cảm của những người cùng cảnh ngộ hoặc những người ở quê nhà.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nghe tin người yêu đi công tác xa, tôi thấy nhớ vô cùng, cứ ngỡ 'khỉ hời, vượn hỡi thấu tình cho chăng?'"
Phân tích: Câu này được sử dụng để diễn tả tâm trạng nhớ nhung, mong người yêu ở xa thấu hiểu và chia sẻ tình cảm của mình. Nó thể hiện sự cô đơn và khát khao kết nối tình cảm khi xa cách.

Kết luận

Câu ca dao không chỉ là bức tranh thiên nhiên sống động mà còn là lời tự tình, tiếng lòng của con người gửi gắm vào cảnh vật. Tác phẩm thể hiện giá trị nghệ thuật miêu tả, nhân hóa và giá trị tư tưởng về tình cảm con người.

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

Thuyền đăng, thuyền lưới, thuyền câu

Biết thuyền ông ngoại đỗ đâu mà tìm

Thuyền đăng, thuyền lưới thuyền chài

Biết thuyền ông ngoại buông chài nơi nao

Nước lên cho ngập con sào

Cho thuyền ông ngoại chèo vào Vụng Đâng

Đoạn ca dao "Thuyền đăng, thuyền lưới, thuyền câu..." là một lời ru, lời hát quen thuộc trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài ca thể hiện tình cảm gia đ...

Hôm nay đăng chắn ở Mang,

Đến mai nó chạy xuống làng Minh Châu

Nghĩ rằng nó chạy đi đâu

Ai ngờ nó chạy qua Châu thăm nhà

Tôi nghĩ đường đất cũng xa

Cho nên tôi mới vào ra thống nồng

Rủ nhau một lũ cũng đông

Hội đăng thon nồng thì nghĩ cũng vui.

Tác phẩm "Hôm nay đăng chắn ở Mang" là một bài ca dao dân ca đặc sắc, phản ánh một khía cạnh sinh hoạt và tâm lý của người dân quê. Bài ca dao mang âm hưởng của...