Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này phản ánh một thực tế phổ biến trong đời sống xã hội Việt Nam thời phong kiến, nơi mà vai trò và vị thế của người phụ nữ còn nhiều hạn chế. Trong một xã hội trọng nam khinh nữ, người phụ nữ thường phải sống phụ thuộc vào cha, chồng, hoặc con. Khi chưa có chồng, họ sống dưới sự quản lý của cha mẹ, khi lấy chồng thì thuộc về quyền quản lý của chồng, và khi về già thì nương tựa vào con cái. Cuộc sống của họ ít có sự tự chủ, tự quyết. Hình ảnh 'đi đôi về đôi' tượng trưng cho sự hòa hợp, sung túc, có người cùng chia sẻ, yêu thương. Ngược lại, 'đi lẻ về loi một mình' là hình ảnh ẩn dụ cho sự cô đơn, thiếu thốn tình cảm, không có chỗ dựa. Đặc biệt, trong các lễ hội, đám cưới hay các sinh hoạt cộng đồng, những người có đôi có cặp thường đi cùng nhau, tạo nên không khí vui vẻ, ấm áp. Còn người phụ nữ đơn thân, góa bụa hoặc chưa chồng, thường có xu hướng ít xuất hiện hoặc nếu có thì cũng mang một nỗi buồn man mác, cảm giác lẻ loi giữa đám đông. Câu ca này ra đời từ kinh nghiệm thực tiễn, từ nỗi lòng của bao người phụ nữ trong những hoàn cảnh đó, thể hiện khát vọng về một cuộc sống có đôi, có cặp, có sự sẻ chia và yêu thương.