Phải dè hồi lụt chết trôi

Sống làm chi phải chịu mồ côi một mình

Câu ca dao "Phải dè hồi lụt chết trôi, Sống làm chi phải chịu mồ côi một mình" là lời than thân của người phụ nữ trong xã hội xưa, thể hiện bi kịch và nỗi đau khổ khi chồng qua đời, để lại họ một mình gánh vác cuộc đời.

Câu ca dao này bắt nguồn từ thực tiễn cuộc sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa, nơi mà thiên tai như lũ lụt thường xuyên xảy ra và gây ra những hậu quả nặng nề. Lũ lụt không chỉ tàn phá mùa màng mà còn cướp đi sinh mạng của con người. "Chết trôi" là một hình ảnh đau thương, bi thảm thường thấy trong các trận lũ lớn. Bên cạnh đó, trong xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, người phụ nữ, đặc biệt là góa phụ, thường bị coi nhẹ, chịu nhiều thiệt thòi, cô đơn. Họ thiếu vắng chỗ dựa tinh thần và vật chất, phải một mình gánh vác gia đình. Chính những hoàn cảnh éo le đó, kết hợp với nỗi sợ hãi trước thiên tai và sự bất hạnh trong cuộc sống đã dệt nên những câu ca dao đầy ai oán như thế này.

Đây là lời than thân bi thương, phản ánh số phận của người phụ nữ Việt Nam xưa. Câu ca dao giàu giá trị hiện thực và nhân đạo, thể hiện lòng xót thương và sự đồng cảm sâu sắc với nỗi đau của họ.