Quân tử nhất ngôn, thiệt dại chứ chưa khôn,

Hồ sen không lội, lại lội hồ môn cho ngứa mình.

Câu ca dao "Quân tử nhất ngôn, thiệt dại chứ chưa khôn, Hồ sen không lội, lại lội hồ môn cho ngứa mình" là một lời răn dạy sâu sắc trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Tác phẩm thể hiện quan niệm về chữ tín và sự khôn ngoan trong cách ứng xử của con người.

Câu ca dao này bắt nguồn từ kinh nghiệm sống và đạo lý ứng xử trong xã hội phong kiến xưa, nơi mà phẩm hạnh và uy tín cá nhân, đặc biệt là của người đàn ông (quân tử), được đặt lên hàng đầu. "Quân tử nhất ngôn" là một quan niệm đạo đức Nho giáo đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, đề cao sự trung thực, giữ lời hứa như giữ gìn danh dự. Việc ví von với "hồ sen" và "hồ môn" là cách nói dân dã, gần gũi với đời sống nông nghiệp, sinh hoạt của người dân. Hồ sen tượng trưng cho nơi an toàn, thanh tao, dễ dàng di chuyển (có thể bơi lội nhẹ nhàng). Ngược lại, "hồ môn" có thể ám chỉ những nơi nước sâu, hiểm trở, nhiều sình lầy, cá dữ hoặc có cạm bẫy, việc cố tình lội vào đó chỉ khiến bản thân gặp nguy hiểm, "ngứa mình" tức là tự rước lấy phiền phức, đau khổ. Câu ca này có thể hình thành trong bối cảnh người xưa quan sát những bài học từ cuộc sống, từ những người đã từng vì lời nói thiếu suy xét mà lâm vào cảnh khốn khó, hoặc vì những quyết định bốc đồng mà chuốc lấy tai họa.

Câu ca dao "Quân tử nhất ngôn" là lời khuyên răn ý nghĩa về việc giữ gìn lời nói và hành động. Nó không chỉ đề cao giá trị đạo đức mà còn thể hiện sự khôn ngoan, tỉnh táo trong cách đối nhân xử thế, giữ gìn phẩm giá.