Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi các mối quan hệ nam nữ còn nhiều ràng buộc, lễ giáo và sự e ấp, kín đáo là yếu tố quan trọng trong giao tiếp. Chiếc quạt, một vật dụng quen thuộc trong sinh hoạt hàng ngày của người phụ nữ, đặc biệt là vào mùa hè oi bức, đã trở thành một phương tiện tinh tế để trao gửi tình cảm. Trong lao động, canh tác nông nghiệp, hay trong những lần gặp gỡ, trò chuyện, chiếc quạt không chỉ giúp làm mát mà còn là cớ để đôi lứa có thể gần gũi, trao đổi ánh mắt, lời nói. "Che miệng nói thầm" ám chỉ những lời tâm sự riêng tư, những bí mật tình yêu chỉ hai người biết, thể hiện sự tin tưởng và gắn bó sâu sắc. Nó cũng có thể liên quan đến tục lệ hát giao duyên, nơi các chàng trai cô gái dùng lời ca, tiếng hát để bày tỏ tình cảm, và chiếc quạt là một phụ kiện đi kèm duyên dáng.