Sớm ngày quảy gánh đi ra

Vừa đói vừa mệt như ma hớp hồn

Hai câu ca dao "Sớm ngày quảy gánh đi ra, Vừa đói vừa mệt như ma hớp hồn" khắc họa hình ảnh người lao động nghèo khổ. Nó phản ánh chân thực cuộc sống mưu sinh đầy vất vả của họ trong xã hội xưa.

Câu ca dao này thuộc thể loại ca dao, là những lời ca, tiếng hát do nhân dân lao động sáng tác, truyền miệng trong dân gian. Nó ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, khi mà tầng lớp nông dân chiếm đa số và phải đối mặt với cuộc sống lam lũ, phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên và sự bóc lột của địa chủ, quan lại. Việc "sớm ngày quảy gánh" ám chỉ hoạt động mưu sinh phổ biến như đi làm thuê, đi buôn bán nhỏ, hay ra đồng làm việc. "Vừa đói vừa mệt" là hệ quả trực tiếp của lao động nặng nhọc, thiếu thốn lương thực, thực phẩm, đặc biệt là vào những thời điểm giáp vụ hoặc mất mùa. Hình ảnh "ma hớp hồn" là một cách diễn đạt dân gian giàu sức gợi, ví von sự suy kiệt về sức lực, tinh thần do lao động quá sức và đói rét, tương tự như trạng thái của người bị tà ma xâm nhập, làm cho cơ thể rệu rã, mất hết sinh lực. Câu ca thể hiện kinh nghiệm sống, sự quan sát tinh tế của người xưa về mối quan hệ giữa lao động, sinh hoạt và sức khỏe thể chất.

Đây là những câu ca dao giàu giá trị hiện thực, phản ánh sâu sắc đời sống lao động và thân phận người dân quê. Nghệ thuật so sánh, cường điệu tạo nên sức biểu cảm mạnh mẽ, lay động lòng người.