Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca này thuộc thể loại ca dao Việt Nam, thường gắn liền với nỗi lòng của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, nơi mà vai trò của người phụ nữ còn nhiều hạn chế và chịu nhiều thiệt thòi. Trong bối cảnh xưa, việc người đàn ông đi làm ăn xa, đi lính, hoặc tham gia các công việc đòi hỏi phải rời quê hương là điều khá phổ biến. Khi người chồng vắng nhà, người phụ nữ ở nhà vừa phải gánh vác việc gia đình, vừa chịu đựng nỗi cô đơn, nhớ thương. Khung cảnh thiên nhiên như "sông dài" thường gợi lên sự mênh mông, vô tận của nỗi sầu, của thời gian chờ đợi kéo dài. "Cá lội phủ phê" vừa có thể là sự phản ánh một thực tế cuộc sống vẫn tiếp diễn xung quanh, nơi mà thiên nhiên vẫn sinh sôi, nhưng đồng thời cũng là một sự tương phản đầy xót xa với sự trống trải trong lòng người ở lại. Hình ảnh này còn có thể ám chỉ những cám dỗ, những mối quan hệ bên ngoài có thể nảy sinh khi người chồng vắng mặt, khiến người phụ nữ càng thêm tủi thân và lo sợ.