Thân em như chiếc nón cời,

Bung vành đứt đoác, chịu đời nắng mưa

Câu ca dao "Thân em như chiếc nón cời, Bung vành đứt đoác, chịu đời nắng mưa" là một lời than thân quen thuộc trong kho tàng ca dao Việt Nam. Nó mượn hình ảnh chiếc nón để nói lên thân phận của người phụ nữ.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi người phụ nữ phải chịu nhiều thiệt thòi và định kiến. Chiếc nón cời, một vật dụng quen thuộc trong đời sống sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, được chọn làm hình ảnh ẩn dụ. Chiếc nón không chỉ dùng để che nắng, che mưa mà còn là một phần trang phục, thể hiện nét đẹp và sự kín đáo của người phụ nữ. Tuy nhiên, chiếc nón cời khi bị hư hỏng, bung vành, đứt đoác sẽ mất đi công dụng vốn có, trở nên bạc phếch, tả tơi. Phép so sánh này xuất phát từ quan sát thực tế về sự mong manh, dễ vỡ của người phụ nữ trong xã hội, đặc biệt là những người phụ nữ nghèo, không có chỗ dựa vững chắc. Họ ví mình như chiếc nón hỏng, dễ bị tổn thương và phải gánh chịu mọi tai ương, nghiệt ngã của cuộc đời, của xã hội bất công.

Câu ca dao là lời than thở đầy xót xa về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ. Nó thể hiện tài năng quan sát tinh tế và sự đồng cảm sâu sắc của nhân dân lao động đối với những kiếp đời nhỏ bé, yếu mềm.