Tháng giêng là nắng hơi hơi

Tháng hai là nắng giữa trời nắng ra

Thứ nhất là nắng tháng ba

Tháng tư có nắng nhưng mà nắng non

Tháng năm nắng đẹp nắng giòn

Tháng sáu có nắng bóng tròn về trưa

Tháng bảy là nắng vừa vừa

Tháng tám là nắng tờ ơ thế này

Tháng chín nắng gắt nắng gay

Tháng mười có nắng, nhưng ngày nắng không

Tháng một là nắng mùa đông

Tháng chạp có nắng nhưng không có gì

Bài ca dao "Tháng giêng là nắng hơi hơi" là một tác phẩm dân gian độc đáo, miêu tả sinh động đặc trưng thời tiết của 12 tháng trong năm theo quan niệm của người Việt xưa. Câu ca thể hiện sự quan sát tinh tế và kinh nghiệm quý báu về thiên nhiên.

Tác phẩm này ra đời từ kinh nghiệm quan sát thiên nhiên, thời tiết của người Việt nông nghiệp lúa nước từ xa xưa. Nông nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, nên việc hiểu rõ quy luật nắng, mưa, gió, bão của từng tháng là vô cùng quan trọng. Người xưa đã đúc kết kinh nghiệm này vào các câu ca dao, tục ngữ để dễ nhớ, dễ truyền lại cho các thế hệ sau. Mỗi tháng có đặc điểm thời tiết riêng, ảnh hưởng đến mùa vụ cấy trồng, thu hoạch. Ví dụ, tháng Giêng có nắng ấm nhưng chưa gay gắt, thích hợp cho việc làm thủy lợi, chuẩn bị mùa màng. Tháng Chín nắng gắt, gay gắt là lúc chuẩn bị cho vụ mùa đông hoặc thu hoạch lúa chín. Cái nắng 'hơi hơi', 'giữa trời', 'giòn', 'gắt', 'non' đều là những mô tả chi tiết, thể hiện sự am hiểu sâu sắc về khí hậu Việt Nam, một đất nước nhiệt đới gió mùa. Tác phẩm này là minh chứng cho trí tuệ dân gian trong việc chinh phục và thích ứng với thiên nhiên.

Bài ca dao là kho tàng kinh nghiệm quý báu về thời tiết, khí hậu Việt Nam. Nó không chỉ có giá trị về mặt thông tin mà còn mang đậm giá trị văn học, thể hiện tài năng quan sát, đúc kết của ông cha ta. Tác phẩm giúp ta hiểu thêm về văn hóa và đời sống nông nghiệp xưa.