Tôi đi chở đá xây đình

Thờ ông quan Thượng hai dinh trong ngoài

Rồi còn cái hội tháng hai

Tôi lại cầm lọng che ngai rước thần

Cỗ làng thì chẳng đến phần

Việc làng thì lụy đến thân sống nhờ

Câu ca dao "Tôi đi chở đá xây đình" phản ánh cuộc sống vất vả của người dân lao động. Qua đó, bộc lộ tâm tư, nguyện vọng về sự công bằng trong lao động và hưởng thụ.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, khi mà các công trình công cộng như đình làng thường được xây dựng dựa trên sức lao động cưỡng bức hoặc nghĩa vụ lao dịch của dân phu. Việc xây đình không chỉ là công trình tâm linh mà còn là biểu tượng của quyền lực và sự giàu có của giai cấp thống trị hoặc những người có chức sắc trong làng (quan Thượng). Dân làng phải tham gia vào các công việc nặng nhọc như "chở đá", "xây đình", bất kể ngày công hay công sức bỏ ra. Lễ hội "tháng hai" với việc "cầm lọng che ngai rước thần" cũng là một hình thức bắt buộc dân chúng phải tham gia phục vụ. "Cỗ làng" là dịp để phân chia thức ăn, nhưng "chẳng đến phần" cho những người lao động nặng nhọc, họ chỉ nhận được sự "lụy đến thân sống nhờ" vào lòng hảo tâm hoặc phần dư thừa của người khác. Điều này phản ánh rõ nét sự phân hóa giàu nghèo, quyền lực và sự bất công trong phân chia lao động và hưởng thụ ở làng xã xưa.

Câu ca dao là lời than thở đầy xót xa về thân phận người nông dân xưa. Nó có giá trị tố cáo xã hội và là tiếng nói đòi quyền sống, quyền hưởng thụ công bằng cho người lao động.