Trèo lên cây cám, cám cong

Thấy gùi chín đỏ trong lòng muốn ăn.

Câu ca dao "Trèo lên cây cám, cám cong, thấy gùi chín đỏ trong lòng muốn ăn" là một áng văn chương dân gian giàu hình ảnh, thể hiện khát vọng và sự nôn nóng của con người trước những điều tốt đẹp.

Câu ca dao này bắt nguồn từ đời sống lao động và sinh hoạt của người nông dân Việt Nam xưa, đặc biệt là trong bối cảnh canh tác lúa nước và săn bắt, hái lượm. Hình ảnh "cây cám" (có thể là cây lúa, cây ngô, cây ăn quả) với dáng cong gợi lên sự trĩu hạt, chín muồi, hứa hẹn về một mùa màng bội thu hoặc sự phong phú của sản vật thiên nhiên. "Gùi chín đỏ" tượng trưng cho thành quả lao động, cho sự giàu có, sung túc. Hành động "trèo lên" và "muốn ăn" phản ánh tâm lý chung của con người: khi nhìn thấy thành quả hấp dẫn, ai cũng mong muốn được hưởng thụ. Tuy nhiên, cách diễn đạt này còn mang hàm ý phê phán sự tham lam, thiếu kiên nhẫn, muốn hưởng thụ ngay mà không cần bỏ công sức hoặc chờ đợi đến lúc chín muồi, hoặc không tôn trọng công sức của người tạo ra nó. Nó có thể xuất hiện trong các tình huống lao động tập thể, nơi có sự phân chia thành quả, hoặc trong các câu chuyện dân gian kể về những nhân vật có tính cách như vậy.

Câu ca dao là lời phê phán nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về thói tham lam, lòng ham muốn nhất thời. Nghệ thuật ẩn dụ, hình ảnh sống động giúp bài học đạo lý được truyền tải một cách gần gũi và dễ nhớ đến muôn đời.