Trời cao đất rộng thênh thênh

Công danh phú quý còn dành cho ta

Có công mài sắt, diệt tà

Gặp thời lộc sẽ vào ra dồi dào

Công của cũng chẳng là bao

Ra tay tháo vát, thế nào cũng nên

Đoạn ca dao "Trời cao đất rộng thênh thênh... thế nào cũng nên" là lời nhắn nhủ đầy lạc quan về ý chí và sự kiên trì. Câu ca thể hiện niềm tin vào tương lai tươi sáng và giá trị của lao động chân chính.

Câu ca dao này phản ánh sâu sắc tư tưởng "phú quý tại nhân" (giàu sang nhờ con người) và "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" (thời cơ, địa thế, lòng người) trong văn hóa Việt Nam xưa. Trong bối cảnh xã hội phong kiến, nơi mà con đường công danh, phú quý thường gắn liền với khoa cử, sự nghiệp quan trường, nhưng không phải ai cũng có cơ hội. Tuy nhiên, người dân lao động, với triết lý sống thực tế, đã sáng tạo nên những lời ca này để động viên nhau. Họ hiểu rằng, ngoài sự may mắn (trời cho), thì chính bản thân con người với "công", với "sự khéo léo, tháo vát" mới là yếu tố quyết định. "Mài sắt" là hình ảnh ẩn dụ cho sự rèn luyện kiên trì, "diệt tà" là vượt qua khó khăn, cái xấu. "Gặp thời" là chờ đợi cơ hội đến, nhưng "lộc sẽ vào ra" là sự hưởng thụ thành quả, điều này chỉ xảy ra khi "có công". Tóm lại, câu ca này ra đời từ kinh nghiệm sống, từ quan sát thực tế lao động sản xuất và sinh hoạt của người Việt, nhấn mạnh vai trò chủ thể của con người trong việc kiến tạo cuộc sống.

Đoạn ca dao mang giá trị tư tưởng sâu sắc về ý chí, nghị lực và sự chủ động. Nó là lời động viên, khích lệ tinh thần lạc quan, tin tưởng vào bản thân và vào tương lai tươi sáng.