Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn từ thực tiễn đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa, nơi mà con người phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên. "Trời mưa" là một hiện tượng tự nhiên, đôi khi gây khó khăn cho mùa màng nhưng nhìn chung là điều tất yếu, con người có thể thích nghi và chấp nhận. Tuy nhiên, điều khổ đau thực sự đến từ những "nỗi trớ trêu" do con người gây ra. Trong xã hội phong kiến xưa, sự ganh ghét, đố kỵ, tranh giành quyền lợi, địa vị hay đơn giản là những mâu thuẫn cá nhân có thể dẫn đến những hành động ác ý, gây tổn thương sâu sắc cho người khác. Những hành động này không mang tính tự nhiên mà xuất phát từ ý đồ xấu, từ sự "trêu nhau", dẫn đến "hiểm nghèo" - những hậu quả nghiêm trọng, khó lường. Câu ca dao ra đời như một lời than vãn, một tiếng kêu đòi công lý, lên án những thói xấu của con người, mong muốn một cuộc sống chan hòa, ít mưu mô, thủ đoạn.