Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn từ đời sống sinh hoạt và kinh nghiệm dân gian của người Việt xưa, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội phụ quyền, vai trò của người đàn ông trong gia đình rất quan trọng. Khi người chồng qua đời, người phụ nữ thường phải gánh vác nhiều trách nhiệm, đối mặt với khó khăn kinh tế, sự cô đơn và cả những định kiến xã hội. Hình ảnh chiếc nón không quai hay con thuyền không lái là những minh chứng cụ thể và gần gũi nhất trong đời sống lao động, sinh hoạt hàng ngày. Chiếc nón là vật dụng thiết yếu, gắn bó với người phụ nữ, việc nó "không quai" đã làm mất đi công năng cơ bản, trở nên vô dụng và khó sử dụng. Tương tự, con thuyền là phương tiện di chuyển chính ở nhiều vùng sông nước, thiếu "lái" đồng nghĩa với việc phó mặc cho số phận, cho dòng chảy. Sự ví von này không chỉ thể hiện sự mất mát mà còn cho thấy sự bất lực, chênh vênh, không có phương hướng rõ ràng khi người phụ nữ lâm vào cảnh góa bụa.