Vợ anh như ngọc như ngà

Anh còn tình phụ nữa là thân tôi

Vợ anh như thể đĩa xôi

Anh còn tình phụ nữa tôi cơm đùm

Hai câu ca dao này là lời than thân trách phận của người phụ nữ trong xã hội xưa, thường là người thứ hai, người vợ lẽ, hoặc người tình không danh chính ngôn thuận. Nó thể hiện sự tủi hờn, bất công mà họ phải gánh chịu.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi chế độ đa thê và sự coi trọng nam quyền còn nặng nề. Phụ nữ thường có địa vị thấp kém, đặc biệt là vợ lẽ, thiếp, hay những người phụ nữ không có danh phận. Họ thường phải chịu đựng sự ghẻ lạnh, phân biệt đối xử từ chồng và cả gia đình nhà chồng. Hoàn cảnh này dẫn đến những lời ca than, tâm sự về thân phận, về sự thiếu thốn tình cảm, sự bất công trong mối quan hệ vợ chồng. Hình ảnh 'ngọc ngà', 'đĩa xôi' là những thứ quý giá, được trân trọng, trong khi 'thân tôi' và 'cơm đùm' lại mang ý nghĩa giản dị, thậm chí bị bỏ rơi, không được coi trọng. Điều này phản ánh thực tế cuộc sống của nhiều phụ nữ xưa, những người luôn ở vị trí thứ yếu, không được hưởng trọn vẹn tình yêu thương và sự tôn trọng.

Câu ca dao là tiếng lòng đầy xót xa, thể hiện nghệ thuật so sánh tương phản độc đáo. Nó mang giá trị tố cáo xã hội, đồng thời bộc lộ khát vọng tình yêu và sự bình đẳng cho người phụ nữ.