Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu đồng dao này có khả năng bắt nguồn từ kinh nghiệm lao động và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là những người sống ở vùng sông nước hoặc miền núi có địa hình hiểm trở. Cảnh 'gập ghềnh nước chảy qua đèo' gợi lên hình ảnh những con sông có nhiều ghềnh thác, đặc biệt là ở miền Trung hoặc Tây Nguyên, nơi việc đi lại bằng thuyền bè rất khó khăn. 'Mây xô xuống biển' có thể là cách nói hình tượng hóa về hiện tượng thời tiết hoặc địa hình đặc biệt, nơi có thể nhìn thấy mây vờn quanh núi và đổ về phía biển. 'Thuyền trèo qua non' là hình ảnh ẩn dụ cho sự nỗ lực phi thường, vượt qua mọi giới hạn. Trong bối cảnh xưa, việc đi lại chủ yếu dựa vào sông ngòi và đường bộ, nên việc di chuyển qua những địa hình hiểm trở như đèo, núi đòi hỏi sức lực và sự khéo léo. Câu ca có thể ra đời trong quá trình lao động sản xuất, đánh cá, buôn bán hoặc di cư, khi con người phải đối mặt và vượt qua những thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên, từ đó đúc kết nên những kinh nghiệm và bài học quý báu, được truyền lại qua các thế hệ dưới hình thức đồng dao.