Ông giẳng ông giăng

Ông giằng búi tóc,

Ông khóc ông cười,

Mười ông một cỗ,

Đánh nhau lỗ đầu,

Đi cầu nhà huyện,

Đi kiện nhà quan,

Đi bàn nhà phủ,

Một lũ ông già,

Mười ba ông điếc,

Con hiệc hai chân,

Đưa giăng về giời.

— Văn học dân gian Việt Nam
Bài đồng dao "Ông giẳng ông giăng" là một tác phẩm dân gian quen thuộc, mang tính giáo dục cao. Bài đồng dao này thường được các bà, các mẹ hát ru hoặc đọc cho trẻ nhỏ nghe để giải trí và truyền dạy.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của bài đồng dao này mô tả một cảnh tượng kỳ lạ: ông giăng giăng lưới, khóc cười, cùng mười ông khác đánh nhau sứt đầu. Sau đó, họ cùng đi cầu, đi kiện, đi bàn ở những nơi quyền thế, cuối cùng là một lũ ông già với mười ba ông điếc và con vật có hai chân đưa giăng về trời.

Nghĩa bóng

Bài đồng dao mang ý nghĩa phê phán sâu cay những kẻ quan lại, cường hào ác bá trong xã hội xưa. Chúng ăn hại, tham lam, chỉ biết vơ vét, áp bức dân lành. "Ông giăng" có thể là hình ảnh ẩn dụ cho thế lực cai trị, còn đám "ông" kia là những kẻ tay sai, a dua.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Bài đồng dao "Ông giẳng ông giăng" ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi tầng lớp quan lại và cường hào ức hiếp dân lành. Hình ảnh "ông giăng" có thể được liên tưởng đến những kẻ chuyên đi đòi nợ, sưu cao thuế nặng, hoặc những kẻ có chức quyền nhưng làm việc vô nghĩa, vô trách nhiệm. Việc "đánh nhau lỗ đầu" thể hiện sự xung đột, mâu thuẫn trong nội bộ bộ máy cai trị hoặc sự phản kháng yếu ớt của người dân. "Đi cầu nhà huyện, đi kiện nhà quan, đi bàn nhà phủ" là những hình ảnh sinh hoạt đặc trưng của đời sống quan lại thời xưa, cho thấy sự xa hoa, lãng phí và xa rời thực tế. "Mười ba ông điếc" có thể ám chỉ những kẻ tai điếc không nghe lời dân, hoặc đơn giản là một cách nói cường điệu để chỉ một nhóm người đông đảo, vô dụng. "Con hiệc hai chân" và "đưa giăng về trời" có thể là những hình ảnh hoang đường, vô nghĩa để kết thúc bài đồng dao, nhấn mạnh sự phi lý, bất công của xã hội. Tóm lại, bài đồng dao này là tiếng nói của người dân lao động, phản ánh nỗi bất mãn và sự khinh bỉ đối với tầng lớp thống trị.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi trẻ con mải chơi, không nghe lời người lớn, người ta thường hát bài đồng dao này."
Phân tích: Câu đồng dao được dùng để ví von, nhắc nhở trẻ rằng nếu không nghe lời, làm những việc vô nghĩa thì sẽ bị coi như những "ông" trong bài đồng dao, chỉ làm những việc vô bổ hoặc gây hại.

Kết luận

Bài đồng dao "Ông giẳng ông giăng" là một tác phẩm nghệ thuật dân gian đặc sắc. Nó không chỉ mang giá trị giải trí mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc về lẽ đời, về sự bất công và những kẻ thống trị.

Bài viết liên quan