Nguồn gốc và Xuất xứ
Nguồn gốc của câu thành ngữ 'Có tích mới dịch ra tuồng' gắn liền với sự phát triển của nghệ thuật sân khấu tuồng truyền thống của Việt Nam. Tuồng, hay còn gọi là hát bội, là một loại hình sân khấu cổ, có nguồn gốc sâu xa từ thế kỷ 13, phát triển mạnh mẽ dưới triều Nguyễn. Loại hình nghệ thuật này đặc trưng bởi sự kết hợp giữa ca, vũ, nhạc và kịch, thường lấy các sự tích lịch sử, truyện cổ, điển tích văn học làm nền tảng để xây dựng kịch bản. Một vở tuồng hay đòi hỏi cốt truyện phải chặt chẽ, có cao trào, có ý nghĩa sâu sắc. Do đó, để 'dịch ra tuồng' tức là chuyển thể thành công một câu chuyện thành một vở tuồng hấp dẫn, người ta cần phải có một 'tích' hay, một cốt truyện gốc đủ sức thu hút và có chiều sâu. Nếu không có câu chuyện gốc đủ sức hấp dẫn thì việc cố gắng dàn dựng thành tuồng sẽ trở nên vô nghĩa, không thu hút được khán giả. Từ đặc điểm của hoạt động sáng tạo nghệ thuật tuồng này, dân gian đã khái quát thành câu thành ngữ, áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác trong đời sống, nhấn mạnh tầm quan trọng của nội dung gốc, nền tảng vững chắc trước khi sáng tạo.