Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ "Của đi thay người" phản ánh rõ nét quan niệm sống và đạo lý làm người của người Việt xưa, đặc biệt trong bối cảnh xã hội phong kiến còn nhiều khó khăn, bất trắc. Trong nền văn minh lúa nước, tài sản, vật chất làm ra thường vất vả, gắn liền với sức lao động và mùa màng. Mất của có thể gây ra đau khổ, ảnh hưởng đến sinh kế, nhưng sinh mạng con người, đặc biệt là người thân trong gia đình, lại là yếu tố cốt lõi, là trụ cột tinh thần và vật chất. Sự mất mát về sinh mạng không chỉ để lại nỗi đau khôn nguôi mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai của cả gia đình, dòng tộc. Vì vậy, cha ông ta đã đúc kết kinh nghiệm sống rằng, dù có mất mát về tài sản, tiền bạc, chỉ cần giữ được mạng sống con người thì vẫn còn hy vọng làm lại, gây dựng từ đầu. Ngược lại, nếu để mất đi sinh mạng, thì mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa. Câu nói này còn thể hiện lòng nhân ái, sự sẻ chia, biết đặt lợi ích và sự an toàn của con người lên trên hết, đặc biệt trong các tình huống nguy hiểm, có thể dẫn đến mất mát tính mạng.