Của ông ông vác, của bà bà mang

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu thành ngữ "Của ông ông vác, của bà bà mang" là một lời răn dạy sâu sắc trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam. Nó phản ánh quan niệm về trách nhiệm và sự công bằng trong các mối quan hệ.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu thành ngữ này chỉ việc mỗi người tự chịu trách nhiệm về những thứ thuộc về mình. Ai làm ra hay sở hữu cái gì thì người đó tự quản lý, tự gánh vác.

Nghĩa bóng

Về nghĩa bóng, câu nói đề cao tính độc lập, tự chủ và trách nhiệm cá nhân. Nó khuyên con người ta nên tự lo liệu công việc của mình, không ỷ lại hay đổ lỗi cho người khác, đồng thời cũng ngụ ý về sự phân chia rạch ròi, công bằng trong tài sản và công việc.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu thành ngữ "Của ông ông vác, của bà bà mang" có nguồn gốc sâu xa từ đời sống sinh hoạt cộng đồng và kinh tế nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa. Trong các gia đình, đặc biệt là những gia đình đông con, việc phân chia công việc và tài sản là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự vận hành trơn tru. Người xưa quan niệm rằng mỗi thành viên trong gia đình, dù là cha, mẹ hay con cái, đều có vai trò và trách nhiệm riêng. Người đàn ông (ông) thường đảm nhiệm những công việc nặng nhọc, ra ngoài đồng áng, hoặc những việc đòi hỏi sức vóc, vật dụng lớn, vì vậy 'của ông' là những thứ ông tự làm ra, tự sở hữu hoặc được giao phó. Tương tự, người phụ nữ (bà) thường lo việc nội trợ, chăm sóc con cái, buôn bán nhỏ hoặc những công việc gia đình, vì vậy 'của bà' là những gì bà xoay xở, quản lý. Câu nói này ra đời như một quy ước ngầm, một lời nhắc nhở về sự phân công lao động rõ ràng, ai làm việc nấy, hưởng thụ thành quả của mình và chịu trách nhiệm về phần của mình, tránh sự tranh chấp, đổ vấy trách nhiệm hoặc ỷ lại lẫn nhau.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Trong vụ chia tài sản sau ly hôn, anh ta cứ khăng khăng "của ông ông vác, của bà bà mang"."
Phân tích: Trong trường hợp này, câu thành ngữ được dùng để diễn tả thái độ cương quyết của người chồng trong việc phân chia tài sản rõ ràng, mỗi người tự nhận phần thuộc về mình mà không phụ thuộc hay đòi hỏi thêm từ đối phương.
Ví dụ 2
"Cha mẹ luôn dạy con cái "của ông ông vác, của bà bà mang" để chúng tự giác làm việc của mình."
Phân tích: Câu này được cha mẹ dùng như một lời răn dạy, khuyên nhủ con cái phải có trách nhiệm với việc học tập, công việc của bản thân, tự lo liệu và không dựa dẫm vào người khác.

Kết luận

Câu thành ngữ không chỉ mang giá trị về mặt nhận thức mà còn thể hiện quan niệm sống đề cao trách nhiệm cá nhân và sự công bằng. "Của ông ông vác, của bà bà mang" vẫn giữ nguyên giá trị trong việc giáo dục con người về ý thức tự lập và tôn trọng quyền lợi của người khác.
# Vũ trụ, con người và xã hội

Bài viết liên quan