Đã có một lượt thì thôi

Lượt này lượt khác người đời khinh chê

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu 'Đã có một lượt thì thôi, Lượt này lượt khác người đời khinh chê' là một câu tục ngữ thể hiện bài học sâu sắc về sự kiên trì và thái độ sống. Câu này phê phán những người thiếu ý chí, dễ dàng bỏ cuộc.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu này nói về việc đã có một lần trải qua, có một cơ hội đã qua đi thì thôi, đừng nuối tiếc. Tuy nhiên, nếu cứ lặp đi lặp lại việc bỏ lỡ hoặc làm không đến nơi đến chốn, thì sẽ bị người đời xem thường, đánh giá thấp.

Nghĩa bóng

Câu tục ngữ khuyên nhủ con người cần có sự kiên trì, bền bỉ trong công việc và cuộc sống. Đừng vì gặp khó khăn hay thất bại mà nản chí, bỏ cuộc. Sự thiếu kiên nhẫn và hay thay đổi sẽ dẫn đến kết quả không tốt và bị xã hội đánh giá.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu tục ngữ này bắt nguồn từ kinh nghiệm thực tế trong đời sống sản xuất và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là trong nền nông nghiệp lúa nước. Trong canh tác, có những vụ mùa, có những công đoạn đòi hỏi sự chăm sóc, theo dõi liên tục. Nếu bỏ dở một lần, ví dụ như không làm cỏ kịp thời hoặc bỏ bê việc tưới tiêu, thì cả vụ mùa đó có thể bị mất trắng. Tương tự, trong các công việc thủ công, làm nghề, nếu không tập trung, làm việc theo kiểu 'hời hợt', 'chợt làm chợ bỏ', thì sản phẩm làm ra sẽ không đạt chất lượng, không được tin dùng. Qua đó, cha ông ta đúc kết lại bài học về sự nhất quán, kiên định. Việc lặp đi lặp lại hành động bỏ cuộc, làm việc không đến nơi đến chốn sẽ tạo thành thói quen xấu, khiến người khác mất lòng tin và dần dần khinh rẻ. Câu nói này cũng phản ánh đạo lý về việc giữ chữ tín và sự nghiêm túc trong mọi việc mình làm.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Anh ta học hành kiểu nửa vời, bỏ dở giữa chừng, đúng là 'đã có một lượt thì thôi, lượt này lượt khác người đời khinh chê'."
Phân tích: Câu này được dùng để phê phán thái độ học tập không nghiêm túc, thiếu kiên trì của một người. Người nói dùng câu tục ngữ để nhấn mạnh rằng việc bỏ dở nhiều lần như vậy sẽ khiến mọi người đánh giá thấp năng lực và sự nỗ lực của anh ta.
Ví dụ 2
"Cô ấy kinh doanh online, lúc bán lúc không, không có chiến lược rõ ràng, sau này khó mà vực dậy được vì 'đã có một lượt thì thôi, lượt này lượt khác người đời khinh chê' rồi."
Phân tích: Trong trường hợp này, câu tục ngữ được sử dụng để nói về việc kinh doanh thiếu chuyên nghiệp và không bền bỉ. Việc làm việc chắp vá, không có sự đầu tư nghiêm túc khiến khách hàng mất niềm tin và đối tác cũng khó hợp tác lâu dài.

Kết luận

Đây là một lời răn dạy quý báu, mang giá trị nhân văn sâu sắc. Câu tục ngữ đề cao đức tính kiên trì, khuyên nhủ con người tránh xa thói quen lười biếng, thiếu quyết đoán. Giá trị nghệ thuật của câu nằm ở cách diễn đạt giản dị, hàm súc, dễ nhớ và thấm thía.
# Vũ trụ, con người và xã hội # tham lam # kinh nghiệm sống

Bài viết liên quan