Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này ra đời từ kinh nghiệm thực tiễn lâu đời của người Việt Nam, một dân tộc sống chủ yếu bằng nông nghiệp, phụ thuộc nhiều vào yếu tố thời tiết. Tháng Ba âm lịch thường là thời điểm chuyển giao từ xuân sang hè, khí hậu bắt đầu ấm lên. Tuy nhiên, do đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa của Việt Nam, thỉnh thoảng vẫn xuất hiện những đợt không khí lạnh từ phương Bắc tràn về, gây ra hiện tượng "rét nàng Bân" hay "rét tháng Ba". Những đợt rét này thường đến đột ngột, kéo dài không lâu nhưng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là người già, trẻ em và người ốm yếu. Trong đời sống xưa, khi điều kiện y tế và sưởi ấm còn hạn chế, sự giá rét bất chợt này có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Do đó, câu "Rét tháng ba bà già chết cóng" đã ra đời như một lời cảnh báo, một bài học kinh nghiệm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác để mọi người đề phòng, chuẩn bị đủ áo ấm và giữ gìn sức khỏe trong giai đoạn giao mùa nhạy cảm này.