Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu tục ngữ này bắt nguồn từ kinh nghiệm quan sát thế giới tự nhiên và đời sống xã hội của người nông dân Việt Nam xưa. Họ nhận thấy rằng, trong tự nhiên, những loài chim lớn, mạnh mẽ như diều hâu, quạ thường săn mồi là những con vật nhỏ bé, non yếu như gà con, chim non. Ngược lại, những loài vật hiền lành, yếu thế hơn thường tự tìm đến nhau để nương tựa, bảo vệ. Tương tự, trong xã hội, những người có địa vị, có tài năng, đức hạnh thường có xu hướng kết giao với những người cùng chí hướng, có phẩm chất tốt đẹp. Còn những kẻ gian manh, lừa lọc, hoặc những người không có khả năng, không có chí tiến thủ thì thường tụ tập lại với nhau thành bè cánh. Điều này phản ánh quy luật "ngưu tầm ngưu, mã tầm mã" trong mối quan hệ xã hội, thể hiện sự phân loại tự nhiên dựa trên bản chất và phẩm chất của mỗi cá nhân.