Thè lè lưỡi trai: chẳng ai thì nó

Khum khum gọng vó: chẳng nó thì ai

Câu "Thè lè lưỡi trai: chẳng ai thì nó, Khum khum gọng vó: chẳng nó thì ai" là một câu thành ngữ dân gian Việt Nam mang ý nghĩa sâu sắc về trách nhiệm và sự liên đới. Câu nói phản ánh một hiện thực thường thấy trong đời sống tập thể.

Câu thành ngữ "Thè lè lưỡi trai: chẳng ai thì nó, Khum khum gọng vó: chẳng nó thì ai" có nguồn gốc từ kinh nghiệm lao động sản xuất và đời sống sinh hoạt của người nông dân Việt Nam xưa, đặc biệt là trong các công việc đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và chính xác như đo đạc ruộng đất, đóng thuyền, hoặc may vá. "Thè lè lưỡi trai" là cách ví von về việc đo đạc không chuẩn xác, giống như lưỡi của con trai khi mở ra, có thể to nhỏ tùy ý. "Khum khum gọng vó" lại chỉ hành động khom lưng, ước lượng bằng mắt, thường thiếu đi sự đo đếm cẩn thận. Cụm từ này phản ánh thực tế trong các công việc chung, khi một người được giao nhiệm vụ thì lại làm qua loa, không muốn nhận trách nhiệm, nhưng khi có sai sót hay hậu quả xảy ra, thì lại tìm cách đổ lỗi cho người khác hoặc cho hoàn cảnh, không ai chịu nhận phần lỗi về mình, hoặc ngược lại, ai cũng cho rằng lỗi không phải của mình. Nó thể hiện sự thiếu đoàn kết, tinh thần trách nhiệm kém trong cộng đồng, một vấn đề nan giải trong nhiều xã hội, đặc biệt là ở những nơi mà làm việc tập thể còn nặng tính hình thức hoặc cá nhân chủ nghĩa.

Câu thành ngữ là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng trong công việc và thái độ chân thành nhận lỗi. Nó mang giá trị phê phán sâu sắc, góp phần hoàn thiện các mối quan hệ trong cộng đồng.