Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè tôi nghèo

Nghèo tanh, nghèo hôi

Nghèo lồi mắt cá

Nghèo sạt xương hông

Nghèo không gạo nấu

Nghèo thấu Ngọc Hoàng

Nghèo tàn, nghèo mạt

Nghèo khạc ra tro

Nghèo ho ra máu

Nghèo lủi vô bờ

Nghèo lờ con mắt

Nghèo thắt ống chân

Nghèo sưng cần cổ

Nghèo lỗ máu đầu

Nghèo cực như trâu

Một xâu, hai thuế

Bài vè 'Nghe vẻ nghe ve' là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè trong văn học dân gian Việt Nam. Tác phẩm khắc họa một cách chân thực và sinh động nỗi nghèo khổ cùng cực của người dân lao động xưa, qua đó thể hiện tiếng lòng oán than, tố cáo bất công xã hội.

Bài vè 'Nghe vẻ nghe ve' ra đời trong bối cảnh lịch sử nhiều biến động, đặc biệt là trong các triều đại phong kiến xưa, khi chế độ tô thuế hà khắc đã đẩy người nông dân vào cảnh lầm than. Khi xưa, đời sống nông nghiệp phụ thuộc vào thiên nhiên, một năm mất mùa hoặc thiên tai xảy ra, người nông dân không chỉ thiếu đói mà còn phải gánh vác những khoản thuế nặng nề. Hệ thống thuế má 'một xâu, hai thuế' là minh chứng cho sự bóc lột của tầng lớp địa chủ, quan lại, làm cuộc sống của người dân vốn đã nghèo khó càng thêm khốn quẫn. Bài vè được hình thành từ thực tiễn sinh hoạt, từ những lời than thân trách phận, oán giận tầng lớp thống trị của nhân dân lao động, được lưu truyền qua nhiều thế hệ như một tiếng nói phản kháng đầy sức mạnh.

Bài vè 'Nghe vẻ nghe ve' là một bức tranh chân thực về thân phận người nông dân dưới chế độ cũ. Với nghệ thuật sử dụng ngôn từ giàu hình ảnh, âm điệu lặp lại, bài vè đã thể hiện giá trị tố cáo xã hội sâu sắc và giá trị nhân văn cao cả.