Cái dùi sơn đỏ, cái mõ sơn son

Ông sư, bà vãi cuộn tròn lấy nhau

Câu ca dao "Cái dùi sơn đỏ, cái mõ sơn son / Ông sư, bà vãi cuộn tròn lấy nhau" là một lời châm biếm sâu cay, thể hiện thái độ phê phán đối với những kẻ sống giả dối, lợi dụng tôn giáo để che đậy những hành vi trái với đạo lý.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, khi Phật giáo đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của nhiều tầng lớp nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những vị sư chân tu, đạo hạnh, cũng tồn tại không ít kẻ lợi dụng cửa Phật để mưu cầu danh lợi, trụy lạc. Xã hội xưa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, nơi đình chùa thường là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, những câu chuyện về sự giả dối, trụy lạc của một số người khoác áo tu hành không phải là hiếm. "Cái dùi sơn đỏ, cái mõ sơn son" là những vật dụng trang trí lòe loẹt, bề ngoài bóng bẩy nhưng bản chất lại thô kệch, vô tri, nó gợi lên hình ảnh của những kẻ tu hành chỉ chăm chút vẻ bề ngoài, tô vẽ, che đậy bản chất xấu xa, đạo đức giả bên trong. Việc "cuộn tròn lấy nhau" giữa sư và vãi (thường là người phụ nữ chăm sóc chùa chiền, có quan hệ thân cận với nhà sư) là một hành vi trái với luân thường đạo lý, phá vỡ sự thanh tịnh của chốn thiền môn. Câu ca dao này phản ánh hiện thực xã hội, là tiếng nói phê phán mạnh mẽ của nhân dân đối với những hiện tượng tiêu cực, là lời cảnh tỉnh về sự suy đồi đạo đức.

Câu ca dao là một lời cảnh tỉnh sâu sắc, sử dụng nghệ thuật châm biếm dân gian sắc sảo để phê phán thói giả dối, trụy lạc. Nó khẳng định giá trị đạo đức truyền thống và vai trò giám sát của quần chúng nhân dân đối với những hành vi sai trái.