Cây cao có quả chín muồi

Thèm thì chịu vậy, của trời khó ăn

– Cây cao có quả chín muồi

Em không cho anh chọc, con giòi nó cũng ăn

Câu ca dao "Cây cao có quả chín muồi" là một lời than thở, trách móc đầy chua xót về sự bất công, khó khăn trong tình yêu. Nó phản ánh một góc nhìn sâu sắc về quan niệm hôn nhân và tình cảm trong xã hội xưa.

Câu ca dao này xuất phát từ thực tiễn đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa, nơi cây ăn quả thường được trồng quanh nhà hoặc trong vườn. Hình ảnh "cây cao quả chín muồi" vừa mang tính hiện thực, vừa gợi tả sự hấp dẫn, chín muồi của một mối quan hệ hoặc một đối tượng tình cảm lý tưởng. Trong xã hội phong kiến, việc hôn nhân thường bị chi phối bởi lễ giáo, môn đăng hộ đối, và sự sắp đặt của gia đình. Do đó, nhiều mối tình đẹp đã không thành vì những rào cản xã hội, sự cách biệt giàu nghèo, địa vị. Câu ca dao là tiếng lòng của những người không may mắn trong tình yêu, họ nhìn thấy hạnh phúc, tình yêu đẹp đẽ như trái chín trên cây cao nhưng lại "thèm thì chịu vậy", vì "của trời" (ám chỉ duyên phận, hoặc sự sắp đặt của người trên) khó lòng cưỡng cầu, hoặc "con giòi nó cũng ăn" (ám chỉ sự chán chường, bất lực khi người mình yêu không thuộc về mình, dù có đẹp đẽ đến mấy thì cũng sẽ bị người khác không xứng đáng chiếm đoạt hoặc chính bản thân mình cũng không thể với tới).

Câu ca dao "Cây cao có quả chín muồi" là một lời than thở ý nhị, giàu hình ảnh về những trắc trở trong tình yêu và hôn nhân. Nó thể hiện sự chua xót, bất lực nhưng cũng đầy day dứt về những mong muốn không thành hiện thực trong cuộc sống.