Chồng bát chồng đĩa chồng sứ chồng sành

Chồng ở chẳng lành, chồng ra bờ tre

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Chồng bát chồng đĩa chồng sứ chồng sành / Chồng ở chẳng lành, chồng ra bờ tre" là một lời than thở đầy chua xót của người phụ nữ. Lời ca dao này phản ánh một thực tế đau lòng trong đời sống hôn nhân xưa.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca dao miêu tả hình ảnh người chồng được ví như những vật dụng dễ vỡ, dễ sứt mẻ, dễ nứt hay thậm chí là dễ vỡ tan tành. Từ "chồng" ở đây còn mang ý nghĩa chồng chất, ám chỉ sự đầy rẫy, không còn giá trị.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng câu ca dao phê phán những người chồng vô dụng, ăn bám, không lo làm ăn, không mang lại hạnh phúc mà chỉ gây gánh nặng cho gia đình. Họ bị coi thường, không còn chỗ đứng và nên "ra bờ tre" để tự lập.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống hôn nhân và kinh tế nông nghiệp của người Việt xưa. Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ thường gánh vác nhiều trách nhiệm gia đình, từ việc nội trợ đến sản xuất nông nghiệp. Họ mong muốn có một người chồng cùng chia sẻ gánh nặng, là chỗ dựa vững chắc. Tuy nhiên, không ít trường hợp người chồng lại lười biếng, vô dụng, chỉ biết ăn bám. Hình ảnh "bát, đĩa, sứ, sành" là những vật dụng quen thuộc trong đời sống gia đình, dễ vỡ, dễ nứt, ám chỉ sự mong manh, dễ đổ vỡ và không bền vững. Việc người chồng bị "đuổi" ra bờ tre vừa thể hiện sự bất lực của người vợ, vừa là lời nguyền rủa cay đắng, mong cho người chồng tự biết xấu hổ mà rời đi, hoặc ít ra là không còn ảnh hưởng đến gia đình nữa. "Bờ tre" là nơi thường ở rìa làng, nơi có thể tạm trú, hoặc cũng là nơi người ta bỏ đi những thứ không còn dùng được, ngụ ý về sự hèn kém, không được tôn trọng.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nói về một người đàn ông lười biếng, không lo làm ăn, chỉ ăn bám vợ, bà mẹ có thể buông một câu "Chồng bát chồng đĩa chồng sứ chồng sành, chồng ở chẳng lành, chồng ra bờ tre.""
Phân tích: Câu ca dao được sử dụng ở đây để ám chỉ người chồng này hoàn toàn vô dụng, không những không giúp đỡ vợ con mà còn là gánh nặng. Người mẹ dùng lời ca dao để bày tỏ sự thất vọng và mong muốn người con dâu nên suy nghĩ về việc bỏ đi người chồng như vậy.

Kết luận

Câu ca dao là lời tố cáo đầy sức nặng về những người đàn ông vô trách nhiệm, đồng thời thể hiện khát vọng về một gia đình hạnh phúc, có sự sẻ chia và gánh vác công bằng. Giá trị nghệ thuật nằm ở cách sử dụng hình ảnh ẩn dụ độc đáo, giàu sức gợi.
# Trào phúng, phê phán đả kích # chơi chữ # chồng # bát đĩa

Bài viết liên quan