Con cóc là con cóc đen

Hai vợ chồng trẻ thắp đèn ăn cơm

Ăn ra xới xới đơm đơm

Muốn cho sạch sẽ lấy rơm mà chùi

Chồng giận chồng đánh ba dùi

Chạy ra ngoài ngõ để nồi chuột tha

Chuột tha lên núi lên non

Chuột tha làm tổ cho con nó nằm

Chuột tha đem bán chợ Đầm

Bán đắt bán rẻ quan năm chuột về

Bài ca dao "Con cóc là con cóc đen" là một làn điệu dân ca quen thuộc, thường được các bà mẹ hát ru con hoặc dùng trong các trò chơi dân gian. Lời ca giản dị, gần gũi gợi lên những hình ảnh sinh hoạt đời thường.

Bài ca dao này có khả năng bắt nguồn từ đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa, nơi con chuột đồng là loài vật gây hại mùa màng và sinh hoạt. Hình ảnh "chuột tha cơm" không chỉ là một tình huống hài hước, trớ trêu mà còn phản ánh thực tế cuộc sống. Việc "ăn cơm" ban đêm bằng "thắp đèn" cho thấy cuộc sống còn nhiều khó khăn, bữa ăn có thể là muộn hoặc phải tranh thủ. "Lấy rơm mà chùi" thể hiện sự giản dị, có phần thiếu thốn tiện nghi. Hành động "chồng giận chồng đánh ba dùi" có thể là một cách nói cường điệu về sự bực tức khi mất mát, hoặc một nét văn hóa dân gian về cách thức trừng phạt nhẹ nhàng. "Chuột tha lên núi lên non" là sự phóng đại, cho thấy sự thất thoát lớn, không thể lấy lại. "Bán đắt bán rẻ quan năm chuột về" lại mang tính chất chiêm nghiệm về sự được mất trong cuộc đời, đôi khi những thứ tưởng chừng mất đi lại có cách quay trở lại hoặc mang một ý nghĩa khác.

Bài ca dao không chỉ thể hiện sự sáng tạo ngôn ngữ và trí tưởng tượng phong phú của nhân dân lao động mà còn chứa đựng những bài học về sự cẩn trọng, ý thức giữ gìn tài sản. Giá trị nghệ thuật nằm ở cách xây dựng tình huống tự nhiên, bất ngờ và cách sử dụng ngôn ngữ bình dị, gần gũi.