Con gà gáy cục kè ke

Thức cô mi dậy mà nghe tiếng Tàu

Chém cha con gái nhà giàu

Ham vàng ham hột, đâm đầu lấy Tây

Câu ca dao "Con gà gáy cục kè ke... lấy Tây" là một lời than thở, một lời khuyên nhủ đầy tính thời sự về vấn đề hôn nhân, đặc biệt là với những cô gái. Nó phản ánh một khía cạnh nhạy cảm trong đời sống xã hội Việt Nam xưa.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam đầu thế kỷ 20, khi người Pháp bắt đầu có sự hiện diện và ảnh hưởng ngày càng lớn tại Việt Nam. Giai cấp giàu có, địa chủ, tư sản lúc bấy giờ có xu hướng giao lưu, học hỏi và thậm chí kết hôn với người nước ngoài để thể hiện sự "tiến bộ", "sành điệu" hoặc vì lợi ích kinh tế. Bên cạnh đó, một số ít người Việt có điều kiện cũng có thể lấy chồng hoặc vợ là người nước ngoài. Tuy nhiên, với quan niệm "trọng nam khinh nữ" và "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" thời bấy giờ, việc các cô gái giàu có lấy chồng Tây được nhìn nhận bằng nhiều ánh mắt khác nhau. Một số thì cho rằng đó là sự lựa chọn vì tiền bạc, vì "ham vàng ham hột", một số khác lại phê phán đó là sự "mất gốc", "lai căng". Câu ca dao này chính là sự thể hiện quan điểm phê phán, lên án mạnh mẽ lối sống thực dụng, chạy theo vật chất và những giá trị ngoại lai, mà bỏ quên đi những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và lời khuyên răn của cha ông. Tiếng gà gáy là hình ảnh quen thuộc, báo hiệu một ngày mới và đánh thức mọi người khỏi giấc ngủ say, cũng như ngụ ý đánh thức các cô gái khỏi những mộng tưởng hão huyền về vật chất để nhìn nhận đúng đắn về tương lai.

Câu ca dao là lời răn dạy sâu sắc về cách lựa chọn bạn đời, đề cao giá trị đạo đức và tình cảm chân thành hơn vật chất phù phiếm. Nó là bài học kinh nghiệm quý báu được đúc kết từ thực tiễn đời sống, thể hiện sự quan tâm, lo lắng của dân gian đối với hạnh phúc lứa đôi.