Con quạ nó đứng bên sông

Nó kêu bớ mẹ lấy chồng bỏ con

Bữa ăn năm bảy miếng ngon

Dượng ghẻ ních hết, để con nhịn thèm

Câu ca dao "Con quạ nó đứng bên sông..." là một lời than thân đầy xót xa của những đứa trẻ bất hạnh. Nó phản ánh một góc khuất đau lòng trong xã hội phong kiến, nơi tình thương gia đình bị xói mòn.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi mà hôn nhân thường do gia đình sắp đặt, ly hôn và tái hôn còn nhiều ràng buộc, định kiến. Đặc biệt, trong tầng lớp dân nghèo, cuộc sống lam lũ, con cái đôi khi trở thành gánh nặng. Khi người vợ tái hôn, con cái của người chồng trước có thể phải chịu cảnh bị ghẻ lạnh, thiếu thốn tình thương và sự chăm sóc. Hình ảnh con quạ, loài chim thường gắn liền với điềm gở, sự cô đơn, được nhân hóa để thể hiện nỗi lòng của đứa trẻ mồ côi hoặc bị bỏ rơi. Tiếng kêu "bớ mẹ lấy chồng bỏ con" là một sự cầu cứu đầy tuyệt vọng, trực tiếp bày tỏ nỗi đau đớn khi mẹ ruột vì đi bước nữa mà quên đi trách nhiệm làm mẹ. "Dượng ghẻ ních hết, để con nhịn thèm" phơi bày thực trạng khắc nghiệt: người cha dượng không chỉ không yêu thương mà còn bóc lột, chiếm đoạt phần ăn của đứa trẻ, khiến chúng phải chịu đói rét. Sự ra đời của câu ca dao này là minh chứng cho trí tưởng tượng phong phú và khả năng diễn đạt cảm xúc tinh tế của nhân dân lao động xưa, biến những nỗi bất hạnh đời thường thành những lời ca lay động lòng người.

Câu ca dao là tiếng lòng của những phận đời bất hạnh, mang giá trị nhân văn sâu sắc. Nó thức tỉnh lương tri con người, lên án những hành vi vô đạo đức và đề cao giá trị thiêng liêng của tình mẫu tử, tình cảm gia đình.