Cụ là cha mẹ trong dân

Miệng nói thương cháu, tay lần túi con

Còn xu mua quả bồ hòn

Cụ cũng nắn lấy, thì con ngậm gì?

Câu ca dao "Cụ là cha mẹ trong dân..." là một lời than thở, trách móc đầy xót xa về thái độ giả dối, thiếu tình thương con của một số người lớn tuổi trong xã hội xưa. Nó phản ánh hiện thực xã hội đầy bất công và những nỗi khổ của người dân lao động.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các làng quê nông nghiệp, nơi mà tình làng nghĩa xóm và vai vế trong gia đình, xã hội được coi trọng. "Cụ" ở đây không chỉ đơn thuần là ông bà mà có thể là những người có uy tín, được dân làng kính nể như những người đứng đầu, là "cha mẹ" của dân làng. Tuy nhiên, không phải ai cũng xứng đáng với sự kính trọng đó. "Mua quả bồ hòn" là một chi tiết rất đắt giá, vì bồ hòn là loại quả có vị chát, thường dùng để gội đầu hoặc làm thuốc nam, không có giá trị dinh dưỡng hay hương vị hấp dẫn để làm quà cho trẻ con. Việc "nắn lấy" quả bồ hòn cho thấy sự keo kiệt đến mức ngay cả thứ rẻ tiền nhất cũng không muốn cho cháu hưởng. Điều này phản ánh một thực trạng xã hội, nơi mà quyền lực và sự kính nể đôi khi bị lạm dụng bởi những người không xứng đáng, họ lợi dụng danh nghĩa "người lớn tuổi" để che đậy sự ích kỷ, vô tâm của mình. Câu ca dao là tiếng nói phê phán những kẻ giả nhân giả nghĩa, một bài học kinh nghiệm dân gian về cách nhìn nhận và đánh giá con người.

Câu ca dao là lời tố cáo đầy nghệ thuật về sự giả dối, ích kỷ của một bộ phận người lớn tuổi trong xã hội cũ. Nó thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc, lên án thói hư tật xấu và đề cao lòng chân thành, tình yêu thương thực sự.