– Em lấy chồng rồi sao lại tái sở hồi gia

Không biết vì em sinh sự hay tại con người ta bạc tình?

– Em lấy chồng đã ba năm nay vô tự,

Chồng cho mấy chữ hồi gia

Bây giừ mới gặp nhau đây,

Hỏi cậu Nho có mộ, tuy cộ người ta mà mới mình.

Đây là một đoạn trích ca dao trữ tình nói về mối tình éo le, dang dở giữa chàng trai và cô gái đã có chồng. Câu ca thể hiện nỗi niềm tâm sự, sự tiếc nuối và cả những trắc trở trong tình yêu đôi lứa thời xưa.

Đoạn ca dao này thuộc thể loại ca dao tình yêu đôi lứa, thường được các chàng trai, cô gái hát trong các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, hoặc trong những khoảnh khắc tâm tình riêng tư. Bối cảnh ra đời của câu ca dao này gắn liền với xã hội Việt Nam phong kiến, nơi hôn nhân thường do cha mẹ sắp đặt, và người phụ nữ chịu nhiều ràng buộc. Khi một người phụ nữ lấy chồng mà không sinh được con (vô tự), điều đó bị coi là một sự bất hạnh lớn, có thể dẫn đến việc bị trả về nhà cha mẹ đẻ ('hồi gia'). Tình huống này tạo nên những bi kịch tình yêu, khi mà duyên phận không cho phép hai người yêu nhau được đến với nhau. Việc gặp lại người yêu cũ trong hoàn cảnh này là một nỗi niềm day dứt, tiếc nuối khôn nguôi, thể hiện qua những câu hỏi và lời đáp đầy tâm trạng.

Đoạn ca dao là minh chứng cho nghệ thuật trữ tình dân gian sâu sắc, giàu cảm xúc. Nó không chỉ thể hiện tâm trạng buồn thương, tiếc nuối mà còn phản ánh hiện thực xã hội và khát vọng tình yêu tự do thuở xưa.