Em nhớ thương ai mà mặt mày ngơ ngác

Nhớ tên hốt rác hay thương thằng vét đường mương?

Câu ca dao "Em nhớ thương ai mà mặt mày ngơ ngác, Nhớ tên hốt rác hay thương thằng vét đường mương?" là một lời than thở, trách móc đầy ý nhị trong kho tàng ca dao Việt Nam. Câu hát thể hiện sự quan tâm đến tâm tư, tình cảm của người con gái qua vẻ ngoài của nàng.

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động và sinh hoạt của người nông dân Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các làng quê. Nghề nghiệp "hốt rác" và "vét đường mương" là những công việc vất vả, thường bị coi là thấp kém trong xã hội phong kiến. Việc đưa những hình ảnh này vào câu hỏi mang tính chất trêu ghẹo, mỉa mai, thể hiện sự tinh tế trong cách thể hiện tình cảm. Người hỏi dùng những hình ảnh "lao động chân tay" để nói giảm, nói tránh, tránh việc trực tiếp hỏi về người yêu hay tình cảm riêng tư của người con gái, điều vốn nhạy cảm và thường bị giới hạn bởi lễ giáo. Sự ngơ ngác của người con gái được ví với nỗi nhớ thương, nhưng nỗi thương đó lại được gán ghép với những đối tượng "không tương xứng" để vừa tạo tiếng cười, vừa thăm dò, vừa thể hiện sự quan tâm "dịu dàng" và "khéo léo" của chàng trai đối với nàng.

Câu ca dao là một ví dụ điển hình cho nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ tỉnh lược, ẩn dụ và giọng điệu mỉa mai đầy yêu thương trong ca dao Việt Nam. Nó không chỉ phản ánh cách thể hiện tình cảm tinh tế của người xưa mà còn bộc lộ cái nhìn đầy đồng cảm và thấu hiểu của cộng đồng đối với những tâm tư thầm kín của con người.