Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi mà các giá trị đạo đức truyền thống, đặc biệt là chữ hiếu, được đề cao tuyệt đối. Trong một xã hội mà gia đình là hạt nhân, là nền tảng của mọi mối quan hệ, thì bổn phận của con cái đối với cha mẹ, ông bà được xem là thiêng liêng và bất khả xâm phạm. "Ơn cha nghĩa mẹ" là những gánh nặng ân tình mà con cái cả đời không thể trả hết. Do đó, khi người yêu rủ rê, đòi hỏi cô gái phải "cuốn mền" (tức là bỏ nhà theo người yêu) thì điều đầu tiên cô gái nghĩ đến không phải là tình yêu hay sự ích kỷ cá nhân, mà là bổn phận làm con. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao này phản ánh sâu sắc tư tưởng "trọng nam khinh nữ" trong một số tầng lớp xã hội, nơi con gái khi lấy chồng thường phải theo về nhà chồng, và việc bỏ nhà đi theo người yêu trước khi có sự đồng ý của cha mẹ là một hành vi bị xem là bất hiếu, vô đạo đức. Nó cũng cho thấy sự éo le trong tình yêu đôi lứa khi tình yêu phải đối mặt với những ràng buộc, lễ giáo của xã hội và gia đình thời xưa.