Em về thưa với mẹ cha

Anh chẳng có lợn, có gà đi cheo

Anh có cái cối giã bèo

Anh xin bán để nộp cheo cho làng

Bao giờ anh cưới được nàng

Vợ chồng ta dựng tòa ngang dãy dài

Toà này hương lí đánh bài

Nhà trong thờ tổ, sân ngoài mổ trâu

Một bên thì hát ả đầu

Một bên hai họ têm trầu bổ cau

Làng trên xóm dưới đồn nhau

Đám cheo nhà ấy, đứng đầu tổng ta

Nghĩ gần rồi lại nghĩ xa

Mai ngày cheo nộp, hết chín vạn ba cái cối giã bèo.

Câu ca dao "Em về thưa với mẹ cha" là một áng thơ trữ tình dân gian độc đáo, phản ánh sâu sắc tục lệ cưới xin và mong ước về một cuộc sống hôn nhân no đủ, sung túc của người nông dân xưa. Bài ca diễn tả tình yêu chân thành và ý chí vượt khó của chàng trai.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là vùng nông thôn, nơi mà các hủ tục cưới xin, đặc biệt là tục nộp cheo, còn nặng nề. Lễ nộp cheo là một khoản tiền hoặc vật phẩm mà nhà trai phải nộp cho làng xã để được phép cưới vợ. Khoản này thường rất lớn, là gánh nặng với những người nghèo khó. Chàng trai trong bài ca dao là biểu tượng cho người nông dân nghèo, đối mặt với thách thức tài chính trong việc cưới hỏi. Anh ta không có "lợn, gà đi cheo" - những vật phẩm thường thấy trong lễ vật thách cưới thể hiện sự giàu có của nhà trai. Thay vào đó, anh ta có "cái cối giã bèo", một vật dụng lao động quen thuộc, giản dị của người nông dân. Việc anh sẵn sàng "bán để nộp cheo" cho thấy sự quyết tâm, ý chí và tình yêu sâu sắc dành cho người con gái. Đồng thời, mong ước về một đám cưới "dựng tòa ngang dãy dài", "nhà trong thờ tổ, sân ngoài mổ trâu", "hát ả đầu", "têm trầu bổ cau" thể hiện khát vọng về một cuộc sống hôn nhân viên mãn, đầy đủ về vật chất, tôn trọng tổ tiên, gìn giữ phong tục và có đời sống văn hóa tinh thần phong phú, là ước mơ chung của nhiều người nông dân thời bấy giờ.

Câu ca dao "Em về thưa với mẹ cha" là minh chứng cho sức sáng tạo của dân gian trong việc phản ánh hiện thực đời sống và gửi gắm ước mơ. Tác phẩm thể hiện tinh thần lạc quan, ý chí vươn lên và khát vọng về hạnh phúc lứa đôi.