Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn từ đời sống sinh hoạt, tập quán của người Việt xưa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Vào những trưa hè oi ả, cái đói cồn cào càng trở nên khó chịu. Trong bối cảnh bữa ăn chưa đến hoặc khan hiếm, con người dễ nảy sinh những liên tưởng phong phú từ những thứ quen thuộc xung quanh. Đặc biệt, "em vợ" thường là người phụ nữ trẻ, còn son, có vẻ đẹp tươi tắn, đầy sức sống. Món "tôm kho tàu" là một món ăn dân dã, có màu sắc nâu óng ánh, đậm đà, gợi cảm giác thèm ăn và sung mãn. Sự so sánh này thể hiện sự quan sát tinh tế của người dân gian, đồng thời phản ánh tâm lý, khát khao về vật chất và tình cảm trong cuộc sống. Nó cũng cho thấy sự gần gũi, thoải mái trong mối quan hệ gia đình, nơi mà những lời lẽ có phần "thô" nhưng lại mang ý nghĩa hài hước, gần gũi.